Uyaranlar arası bağlılık ilişkisi ve yakınlık faktörlerinin değer koşullaması üzerindeki nispi önemi

Bu tez çalışması ile bağlılık ilişkisi ve yakınlık faktörlerinin değer koşullaması etkisi (DKE) üzerindeki nispi önemini incelemek amaçlanmıştır. Bu amaçla toplam 176 kişinin (96 Kadın, 78 Erkek) katıldığı üç deney yürütülmüştür. Deneylerde koşullu (K'lu) uyaran olarak 45 yüz fotoğrafı ve koşulsuz (K'suz) uyaran olarak, yürütülen ön çalışmayla belirlenmiş, 51 Uluslararası Duygulanım Fotoğrafları Sistemi (UDFS) fotoğrafı (16 pozitif, 16 negatif ve 19 nötr fotoğraf) kullanılmıştır. Yazılan kod aracılığıyla bilgisayar ortamında yürütülen deneyler, ön test, koşullama ve son test olmak üzere üç ana aşamadan oluşmuştur. Koşullama aşamasında K'lu ve K'suz uyaran eşlemeleri gerçekleşmiştir. Bu eşleme ile her bir K'lu uyaranın değerlik yükünün, eşlendiği K'suz uyaranın değerlik yükü yönünde değişim göstermesi beklenmiştir. Deney 1'de gecikmeli koşullama yöntemi kullanılarak farklı bağlılık ilişkisi seviyelerinde DKE açısından farklılaşma olup olmadığı iki gruplu karma desenle sorgulanmıştır. Düşük bağlılık grubunda DKE bulgulanamamışken, yüksek bağlılık grubunda pozitif yönde DKE bulgulanmıştır. Deney 2'de eş zamanlı koşullama yöntemi kullanılarak, düşük ve yüksek bağlılık ilişkisi uyaranlarının bulunduğu bir grup içi deney deseni oluşturulmuştur. Deney 2'de DKE bulgulanamamıştır. Deney 3'te gecikmeli koşullama yöntemiyle üç gruplu karma bir desen kullanılarak, yakınlık ve bağlılık ilişkisi faktörlerinin DKE üzerindeki etkisini incelemek amaçlanmıştır. 3. Deney gruplarının birleştirilmiş verileri üzerinden ve Grup Yüksek Bağlılık 2 için negatif yönde DKE bulgulanmıştır. Bu bulgular DKE'nin bağlılık ilişkisinden tamamen bağımsız bir faktör olmadığına işaret etmektedir. Yakınlık faktörünün DKE üzerindeki etkisi hakkında yorum yapabilmek için izleyen çalışmaların yürütülmesi gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Değer Koşullaması, Değer Koşullaması Etkisi, Bağlılık İlişkisi, Yakınlık, Gecikmeli Koşullama