Uyaranlara maruz bırakma düzeni ve yönergenin algısal öğrenme etkisi üzerindeki nispi önemi

Bu tez çalışmasında uyaranlara maruz bırakma düzeni ve maruz bırakma aşamasında katılımcılara sunulan yönergenin algısal öğrenme etkisi üzerindeki nispi önemi incelenmek amaçlanmıştır. Bu doğrultuda toplamda 201 kişinin (113 kadın, 88 erkek) katıldığı iki deney yürütülmüştür. Deneyler, maruz bırakma ve test aşaması olmak üzere iki aşamadan oluşmuştur. Deney 1'in maruz bırakma aşamasında, Kontrol grubu hariç, tüm katılımcılara "uyaranların ayırt edici özelliklerine dikkati yönlendirmeyi amaçlayan" bir yönerge sunulmuş ve 30 maruz bırakma denemesi boyunca katılımcıların ekranda sunulan uyaran çiftlerini izlemeleri beklenmiştir. Deney 1'in maruz bırakma aşaması; Grup Eşzamanlı ve Grup Blok için iki farklı maruz bırakma düzeni ile yürütülmüştür. Grup Eşzamanlı için iki farklı uyaran ekranda yan yana ve aynı anda sunulurken, Grup Blok için iki farklı uyaran blok denemeler halinde sunulmuştur. Maruz bırakma aşamasının tamamlanmasının hemen ardından test aşaması başlamıştır. Kontol grubunda ise maruz bırakma aşaması uygulanmadan direkt test aşamasına geçilmiştir. Üç bloktan oluşan 60 test denemesi boyunca katılımcılardan hedef tespit görevini yürütmeleri beklenmiştir. Grupların hedef tespit görevindeki başarıları karşılaştırılarak, algısal öğrenme etkisinin görülüp görülmediği değerlendirilmiştir. Deney 2; Yönergeli Grup Eşzamanlı, Yönergesiz Grup Eşzamanlı, Yönergeli Grup Blok, Yönergesiz Grup Blok, Yönergeli Grup Ardışık, Yönergesiz Grup Ardışık ve Kontrol grubu olmak üzere 7 grupla yürütülmüştür. Yönergeli gruplara Deney 1'deki yönerge sunulurken; yönergesiz gruplara "uyaranlara sadece bakılması gerektiği vurgulanan" bir yönerge sunulmuştur. Deney 2'in maruz bırakma aşamasında iki Grup Eşzamanlı ve iki Grup Blok için uyaranlara maruz bırakma düzeni Deney 1'deki gibi yürütülmüştür. Deney 2'ye eklenen Grup Ardışık'ın maruz bırakma aşamasında katılımcılar, uyaranlara art arda ve karışık sırada maruz bırakılmışlardır. Kontrol grubunda maruz bırakma aşaması uygulanmadan direkt test aşamasına geçilmiştir. Test aşaması tüm gruplar için Deney 1'deki gibi ilerlemiştir. Deney 1'de algısal öğrenme etkisi sadece Grup Eşzamanlı için bulgulanırken; Deney 2'de, yönerge koşulundan bağımsız olarak, en iyi algısal öğrenme performansı yine Grup Eşzamanlı için bulgulanmıştır. Sonuçlar farklı kuramsal görüşler açısından değerlendirilmiştir.