Uygur göçleri (başlangıcından 13. yüzyılın sonuna kadar)

Uygurlar, milattan önceden itibaren Türkistan'da konar göçer olarak yaşamış bir Türk kavmidir. Kendi devletlerini kurana kadar, Töles boylar konfederasyonu dahilinde diğer kavimlerin egemenliği altında yaşamışlardır. Uygur Kağanlığı, Kök Türk mirasını devralıp, yüz yıla yakın bir süre her açıdan gelişmiş güçlü bir devlet olarak var olmuştur. Bu süreçte Uygur kültür ve medeniyeti gelişerek çağın çok ötesine geçmiş ve Uygur adı Türk tarihinin en önemli sayfalarına yazılmıştır. Uygur Kağanlığı'nın yıkılışıyla birlikte, Uygur boyları toplu olarak Doğu Türkistan ve Kuzey Çin'e göç etmiş ve bu bölgelerde ikamet etmeye başlamışlardır. Bu büyük göç olayının ardından, Uygurlar kendi küçük devletlerini kurmuş; daha sonra Kitanlar ve Moğollar gibi kavimlerin egemenliği altına girerek bu toplulukları her açıdan etkileri altında bırakmışlardır. Selçuklu ve Karahanlı devletlerinin kuruluş aşamalarında da yer aldığı düşünülen Uygurlar, bu devletler aracılığı ile de Uygur kültür ve sanatının Türk-İslam medeniyetini şekillendirmesine de vesile olmuşlardır. Moğollar, Türkistan'daki bütün kavimleri egemenlikleri altına almaya başladıklarında, Uygurlar kendi istekleri ile Moğol egemenliğini tanımışlardır. Bu hadiseden sonra Moğol Devleti'nin merkez teşkilatında yer alan Uygurlar, genişleyen Moğol toprakları dolayısıyla pek çok farklı coğrafyaya gitme imkânı bulmuş ve hatta Anadolu'da müstakil bir beylik dahi kurmuşlardır. Uygurlar, Moğol devletlerinin ve daha pek çok diğer kavmin Türkleşmesini sağlamışlardır. Gittikleri coğrafyalarda daha çok kültürel izler bırakan Uygurların göç serüveninin izleri bugün Çin, Kore ve Anadolu gibi farklı coğrafyalarda görülmektedir. ANAHTAR KELİMELER: Türkler, Uygurlar, Türkistan, Göç