Uzaktan algılama ve CBS tabanlı RUSLE yöntemi kullanılarak Porsuk Çayı havzasında erozyon riskinin değerlendirilmesi

Kuzeybatı Anadolu'da yer alan Porsuk Çayı Havzası, Sakarya Havzası'nın en önemli alt havzalarından biridir. Bu çalışmada, Coğrafi Bilgi Sistemleri tabanlı RUSLE modeli kullanılarak Porsuk Çayı Havzası'nda toprak erozyonunun nicel olarak belirlenmesi ve erozyon süreçlerini etkileyen faktörlerin mekânsal dağılımının analiz edilmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda elde edilen bulgulara göre, Porsuk Çayı Havzası'nda toplam hektar başına ortalama yıllık toprak kaybı 2.35 t haˉ¹ yˉ¹, toplam yıllık toprak kaybı ise 2,538,269.32 ton olarak hesaplanmıştır. Özellikle Sündiken ve Karlık Dağları gibi eğimli alanlarında yerel düzeyde erozyon riski oldukça yüksektir. Sakarya Havzası genelinde "Çok Hafif" ve "Hafif" erozyon sınıfları %85,69 oranına sahipken, bu oran Porsuk Çayı Havzası'nda %48,12 olarak hesaplanmıştır. Bu durum, Porsuk Havzası'nın Sakarya Havzası'na kıyasla daha fazla erozyon tehdidiyle karşı karşıya olduğunu göstermektedir. Çalışmanın bulguları, havza ölçeğinde erozyon riskinin yalnızca iklim ve topoğrafya değil, aynı zamanda jeolojik litoloji, arazi kullanımı ve beşerî etkilerle de şekillendiğini ortaya koymuştur. Bu yönüyle araştırma, Porsuk Çayı Havzası için sürdürülebilir arazi yönetimi ve erozyonla mücadele stratejilerine bilimsel bir temel sunmakta; aynı zamanda RUSLE modelinin güncel uydu verileriyle entegre kullanımının, havza bazlı çevresel planlama çalışmalarında etkin bir yöntem olduğunu göstermektedir. Bu çalışmada kullanılan CHIRPS yağış verileri, ALOS PALSAR sayısal yükseklik modeli ve Sentinel-2 uydu görüntüleri sayesinde, erozyon risk faktörleri güncel ve yüksek çözünürlüklü verilerle hesaplanmıştır. Ayrıca, Porsuk Çayı Havzası'nda daha önce alt havza düzeyinde yapılan çalışmaların aksine, havzanın tamamı bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirilmiştir. Bu yönüyle çalışma, literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmakta ve hem akademik hem de uygulamalı havza yönetimi açısından güçlü bir referans oluşturmaktadır.