Investigation of the effects of climate change in Afghanistan using remote sensing techniques

Son yıllarda, iklim değişikliği dünya genelindeki çevresel göstergeler üzerinde önemli etkiler yaratmıştır ve Afganistan bu değişikliklerden muaf kalmamıştır. Bu tezin ana amacı, uzaktan algılama yöntemleri aracılığıyla Afganistan'daki iklim değişikliğinin etkilerini incelemek için çeşitli iklim parametreleri analiz edilmiştir. Bu çalışmada, Normalleştirilmiş Farklı Bitki Örtüsü İndeksi (NDVI), Bitki Koşul İndeksi (VCI), Sıcaklık Koşul İndeksi (TCI), Bitki Sağlık İndeksi (VHI), Yer Yüzey Sıcaklığı (LST), Hava Sıcaklığı (Ta), yağış, toprak nemi, Gerçek Buharlaşma (AET), Potansiyel Buharlaşma (PET), rüzgar hızı ve orman kaybı iklim parametreleri, 2000 ile 2023 yılları arasında Google Earth Engine platformunda farklı sensörlerden elde edilen verilerle incelenmiştir. Bu iklim parametreleri Afganistan'ın sekiz bölgesinde uygulanmıştır ve her bir bölge için aylık, mevsimsel ve yıllık analiz edilmiştir. Parametreler arasındaki ilişkileri incelemek için Pearson korelasyon katsayısı kullanılmış, Önemli eğilimleri kontrol etmek için Mann-Kendall testi ve homojenlik testi uygulanmıştır. Ayrıca orman kaybı parametresi harıc diğer iklim parametreleri de ARIMA modeli kullanılarak 2024-2035 yılları arasında trendin yönü tahmin edilmiştir. Model tahminlerini değerlendirmek için R², RMSE ve MAE kriterleri kullanılmış ve tatmin edici sonuçlar elde edilmiştir. Sonuçlar, NDVI'nin çoğu bölgede arttığını, ancak kuzeyde NDVI'nin genel olarak yüksek olmasına rağmen azaldığını ve LST'nin çoğu bölgede azaldığını, yalnızca kuzeyde farklı bir eğilim gösterdiğini ortaya koymuştur. Yağış eğilimleri farklılık gösterse de, yetersiz yağış ve taşlı topraklar nedeniyle toprak nemi tüm bölgelerde sürekli olarak azalmıştır. Batı bölgesi, bitki örtüsü ve toprak nemini etkileyen en yüksek rüzgar hızlarını yaşamıştır. Tarımsal kuraklık, en çok kuzey ve batı bölgelerinde şiddetli olmuş, 2000-2023 yılları arasında ormansızlaşma azalmış, ancak 2023'te bir artış gözlemlenmiştir. İklim parametreleri arasındaki güçlü korelasyonlar, verilerin güvenilirliğini doğrulamaktadır. Son olarak, bu parametreler için 2000, 2012 ve 2023 yıllarına ait mevsimsel haritalar hazırlanmıştır.