Uzun Sürmüş Bir Günün Akşamı'nda olay örgüsü

Bilge Karasu (1930-1995), ilk kitabı Troya'da Ölüm Vardı (1963)'nın ardından ikinci kitabı Uzun Sürmüş Bir Günün Akşamı' nı yayımlamış (1970), bu yapıtıyla 1971 Sait Faik Hikâye Armağanı'nı almıştır. Yapıt, iki ana bölümden oluşmakta, yapıtla aynı adı taşıyan birinci bölümde "Ada" ve "Tepe" adlı iki hikâye, "Dutlar" başlıklı ikinci bölümde ise yine "Dutlar" adım taşıyan bir hikâye yer almaktadır. Bu hikâyeler, anlamlarını ilk okumada kolayca ele vermemekte, düşünce anlatımı ve olgusal anlatımın, çok sesli müzikte olduğu gibi uyumlu bir biçimde iç içe geçmiş olması, hikâyelerin kavranmasını zorlaştırmaktadır. Bunun yanında, hikayelerdeki olayların kronoloji bakımından karışık ve anlatım bakımından kesintili sunuluşu da bu zorluğu arttırmakta, bu durum, Karasu'nun "zor" bir yazar olarak nitelendirilmesine neden olmaktadır. Yayımlandığı yıldan bu yana yapılan incelemelerde, yapıtın olay örgüsü bakımından bütünlüklü olarak incelenmediği gözlenmiştir. Bu tezde, yapıtta yer alan hikâyeler, olay örgüsü odaklı olarak incelenmekte, bunların nasıl oluşturulmuş oldukları ayrıntılı olarak ortaya çıkarılmaya, anlatımın organizasyonundaki nedensellik ilişkilerinin nasıl kurulmuş olduğu gösterilmeye çalışılmaktadır. Hikâyeler, karakterlerin yaşamlarındaki evreleri belirlemek için oluşturulan zaman dilimleri ile ortam, bakış açısı, karakterler ve iç çatışmalar, tarihsel-toplumsal arka planlar ve dış çatışmalar bakımlarından incelenip hikâyelerin kendi içlerinde ve birbirleriyle ilişkileri bakımından oluşturdukları bütünlük gösterilmektedir. Yapılan bu çalışmaların sonunda, incelenen her öğenin olay örgüsünün bütünlüğüne hizmet ettiği, karışık ve kesintili anlatımına rağmen yapıtın "baskı karşısında bireyin tavrı" ana izleği etrafında bir bütünlük içinde olduğu görülmüştür. Anahtar sözcükler: olay örgüsü, zaman dilimleri, organik bütünlük, nedensellik. m