Vakıaların toplanması açısından teksif ilkesi

Medenî usûl hukukuna hâkim olan ilkelerden biri olan teksif ilkesi, tarafların iddia ve savunmalarının dayanağını oluşturan vakıaları ve delilleri Kanun'da belirlenen usûl kesitine kadar sunabileceği anlamına gelir. Söz konusu usûl kesitinden sonra vakıa ve delillerin ileri sürülme hakkı sukût eder. Yargılamanın hızlandırılması amacıyla İtalyan Kanonik hukukunda ortaya çıkan teksif ilkesi, tarih boyunca değişik hukuk sistemlerinde farklı şekillerde geçerli olmuştur. Teksif ilkesinin bazı ülkelerde çok katı şekilde geçerli olup bazılarında ise sınırlı şekilde geçerli olması bu ilkenin niteliğinden kaynaklanır. Zira teksif ilkesi yargısal temel haklardan olmayıp ne şekilde geçerli olacağı bir hukuk politikası tercihidir. Çalışmanın ilk bölümünde teksif ilkesinin kapsamı, işlevi, ortaya çıkışı, Alman hukuku ve İsviçre hukukundaki düzenlenişi ile diğer ilkelerle ilişkisi incelenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde ise hukukumuzda vakıaların ilk derece yargılamasında ileri sürülme şekli ele alınmıştır. Bu kapsamda dilekçeler teatisinde vakıaların getirilmesi ile dilekçeler teatisinden sonra mevcut olan iddia ve savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağı, vakıalar yönünden incelenmiştir. Çalışmanın üçüncü ve son bölümünde ise çekişmesiz yargıda, tüketici hakem heyetinde, arabuluculukta ve tahkimde vakıaların ileri sürülmesi değerlendirilmiştir. Çalışmada bu konular incelenirken Yargıtay içtihatları ile Türk öğretisindeki ve yabancı öğretideki görüşlere yer verilmiştir.