Türkiye'deki devlet liselerinde İngilizce konuşma testlerinin geçerliği ve güvenirliği

Yabancı dil eğitiminde sınıf içi özetleyici ölçme-değerlendirme uygulamaları, öğretimi yönlendiren ve öğrenci gelişimini izlemeye olanak tanıyan sürecin temel bir parçasıdır. Türkiye'de şu anda merkezi bir dört beceriye dayalı İngilizce yeterlik sınavı bulunmadığından, öğrencilerin konuşma becerilerine ilişkin bildiklerimiz büyük ölçüde okullarda öğretmenler tarafından tasarlanıp uygulanan değerlendirmelere dayanmaktadır. Milli Eğitim Bakanlığının 2023 tarihli Yazılı ve Uygulamalı Sınavlar Yönergesi ile ölçme-değerlendirme sisteminde önemli bir değişiklik yapılmış; İngilizce sınavları artık yazılı (okuma-yazma) ve uygulamalı (konuşma-dinleme) olmak üzere iki bölüm hâlinde uygulanmaya başlanmıştır. Öğretmen tarafından yürütülen bu uygulamalı sınavların geçerlik ve güvenirlik açısından çeşitli sorunlar barındırabileceği değerlendirilmektedir. Bu çalışma, Türkiye'de yaygın olarak bulunan dört farklı yaygın lise türünde uygulanan 12 İngilizce konuşma sınavının psikometrik özelliklerini incelemektedir. Araştırma, görünüş geçerliği, kapsam geçerliği, yapı geçerliği ve güvenirlik gibi temel ölçme değerlendirme boyutlarına odaklanarak mevcut konuşma becerisi testlerinin güçlü ve zayıf yönlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Veriler bir kontrol listesi aracılığıyla uzman değerlendirmeleriyle toplanmış pek çok istatistik yöntemleri ile çözümlenmiştir. Bulgular, konuşma sınavlarının görünüş ve kapsam geçerliği açısından tatmin edici düzeyler sergilediğini, ancak yapı geçerliğinin belirgin biçimde sınırlı kaldığını göstermiştir. Genel güvenirlik düzeyi de sınırlı bulunmuş; bu durum, ayrıntılı puanlama rubriklerinin olmaması, ölçütlerdeki tutarsızlıklar ve değerlendirme sürecinde moderasyon uygulamalarının eksikliğinden kaynaklanmıştır. Bulgular, Türkiye'deki liselerde konuşma sınavlarının, standartlaştırılmış ölçme-değerlendirme çerçevelerinden ziyade pratik kısıtlamalar tarafından şekillendirildiğini ortaya koymaktadır. Elde edilen sonuçlar, konuşma becerisi değerlendirmesi alanında yapılandırılmış mesleki gelişim programlarının gerekliliğini, öğretim programı standartlarıyla uyumlu analitik rubriklerin geliştirilmesini ve okul bağlamlarında adalet ve tutarlılığı sağlamak üzere kurumsal mekanizmaların oluşturulması ihtiyacını vurgulamaktadır.