The vehicle routing problem in urban logistics: Route balancing with time windows

Araç rotalama problemi, literatürde yaygın olarak çalışılan ve geniş kapsamlı uygulamaları olan bir problemdir. Kentsel bölgelerde araç rotalama probleminin önemli bir özelliği, teslimatların yapılabileceği zaman sınırlarıdır. Şehirlerde farklı konumlardaki müşterilere hizmet veren çok sayıda araç vardır. Planlanan rotalar, çalışan memnuniyetini en üst seviyeye çıkarmak için her bir aracın iş yükünü, seyahat edilen toplam mesafeyi veya rota üzerinde harcanan toplam süreyi dengelemeyi dikkate almalıdır. Bu tezde, araç rotalama problemi zaman pencereleri ve rota dengesi ile incelenmektedir. Araçlar arasında bir denge sağlarken, toplam güzergâh sayısını, toplam katedilen mesafeyi ve toplam harcanan zamanı en aza indirmek için karışık tam sayılı doğrusal programlama modeli geliştirilmiştir. Küçük boyutlu problemleri çözmek için matematiksel modeller kullanmak mümkündür, ancak bu modeller orta ve büyük ölçekli problemler için makul bir sürede tatmin edici çözümler sağlayamamaktadır. Orta ve büyük ölçekli problemleri çözmek için dağınık arama tabanlı bir sezgisel algoritma geliştirilmiştir. Şehir içi lojistiğin özelliklerini yansıtan bölünmüş teslimat uzantısı da probleme eklenmiş ve modeller buna göre modifiye edilmiştir. Matematiksel ve sezgisel algoritmalar, Solomon kıyaslama problemleri ve Türkiye'deki üç farklı şirketten toplanan gerçek veriler üzerinde test edilmiştir. Sezgisel algoritma sonucu toplam rota sayısı ve toplam süre %15-20 oranında azalmaktadır. Geliştirdiğimiz sezgisel yaklaşımın çok kısa bir hesaplama süresi içinde başarılı sonuçlar verdiği ve lojistik alanında uygulamalarının olabileceği görülmüştür. Son olarak, gelecekteki araştırmalar için çevresel ve sosyal yaklaşımlar ışığında tavsiyelerde bulunulmuştur.