Voleybolcuların psikolojik iyi oluş düzeyleri ile zihinsel dayanıklılıkları arasındaki ilişkinin bazı değişkenlere göre incelenmesi

Bu çalışmanın amacı voleybolcuların demografik ve sportif özelliklerini kapsayan bazı değişkenlere göre psikolojik iyi oluş ve zihinsel dayanıklılıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi ve karşılaştırılmasıdır. Bu çalışma nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel ve anlık-tarama tekniğiyle desenlenmiştir. Araştırmanın evrenini 2022-2023 sezonunda üniversite voleybol takımlarındaki sporcular oluşturuken, örneklem grubunu ise Üniversiteler Arası Süper Lige Yükselme Müsabakaları'na katılan ve yaşları 18-27 arasında değişen 116'sı kadın, 110'u erkek, toplamda 226 voleybolcudan oluşturmaktadır. Veri toplama araçları olarak araştırmacı tarafından soruları hazırlanan Kişisel Bilgi Formu, Diener ve arkadaşları (2009) tarafından geliştirilen ve Telef (2013) tarafından Türkçeye uyarlanan Psikolojik İyi Oluş Ölçeği ile Sheard ve arkadaşları (2009) tarafından geliştirilen ve Türkçeye uyarlaması Altınbaş ve Koruç (2016) tarafından yapılan Sporda Zihinsel Dayanıklılık Envanteri kullanılmıştır. Çalışmada elde edilen veriler SPSS (v23) istatistiksel paket program ile analiz edilmiştir. Verilerin iç tutarlılık katsayısı ve çarpıklık-basıklık değerleri normal dağılım gösterdiğinden araştırmanın amaçları doğrultusunda ikili gruplar karşılaştırılırken bağımsız örneklem t-Testi, üç ve daha fazla gruplu karşılaştırmalarda tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmış olup, ayrıca ölçekler arasındaki ilişkiyi incelemek için ise korelasyon test yöntemi uygulanmıştır. Araştırma bulgularına göre; spor yaşı, oyun mevkisi, sporcunun müsabakalara katıldığı en üst lig seviyesi, yaş ve cinsiyet değişkenlerinde zihinsel dayanıklılık ve alt boyutlarında anlamlı farklılık tespit edilmiştir (p<0,05). Bununla birlikte voleybolcuların psikolojik iyi oluş düzeylerinde cinsiyet değişkenine göre kadın sporcular lehine anlamlı farklılık (p<0,05) görülmüş olsa da, diğer değişkenlerin psikolojik iyi oluş düzeylerinde belirleyici bir rolü olmadığı görülmüştür (p>0,05). Ayrıca voleybolcuların zihinsel dayanıklılıkları ile psikolojik iyi oluşları arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır (p<0,01). Sonuç olarak kadın voleybolcuların psikolojik iyi oluşları erkeklere kıyasla daha yüksek düzeyde fakat zihinsel dayanıklılıklarının erkek voleybolculardan daha düşük seviyede olduğu ifade edilebilir. Ayrıca voleybolcuların oynadıkları lig seviyesinin yükselmesi ve spor yaşındaki artış sporcuların zihinsel dayanıklılıklarını pozitif yönde etkilediğini söylenebilir. Bu sonuçlara ek olarak voleybolcularda görülen psikolojik iyi oluş ve zihinsel dayanıklılık arasındaki pozitif yönlü ilişkinin, sporun psikolojik iyi oluş ve zihinsel dayanıklılık arasındaki ilişkiyi etkileyebilen bir rolde olabileceği düşünülmektedir.