XVI. Asırda Kudüs'te Meğâribe Mahallesi ve cemaati

Osmanlı Devleti 1517'de Memlükler yönetimindeki Şam'ı ele geçirdikten sonra Filistin ve sonrasında Memlük yönetim merkezinin bulunduğu Mısır'ı da ilhak etti. Bundan sonra Müslümanların ilk kıblesinin de içinde bulunduğu Kudüs de Osmanlı hâkimiyetine girmiştir. Kudüs kadim bir tarihe ve birçok köklü kuruma sahip olan bir şehirdir. Bu kurumlardan biri hiç şüphesiz Kudüs'ün Meğâribe mahallesidir. Mahalle Selahaddin Eyyübî'nin oğlu tarafından 1187'de Kudüs'ün Haçlılardan alınması akabinde kurulmuştur. Bir vakıf olarak tesis edilen mahalleye, vakfiyedeki şartlar gereğince, sadece Mağribliler yerleşebilmiştir. Meğâribe mahallesi olarak bilinen bu mahalle 1967 yılına dek Kudüs'teki varlığını muhafaza etmiştir. 1967 yılında vuku bulan Arap-İsrail savaşı akabinde İsrail yönetimi tarafından yıkılmış ve bir Yahudi ibadet alanına dönüştürülmüştür. Bu çalışma Meğâribe mahallesinin XVI. yüzyıldaki durumunu inceleyen monografik bir araştırmadır. Meğâribe cemâatinin Kudüs'e yerleşmesi, mahallenin kuruluşu, yüzyıl içerisinde mahallenin demografik yapısındaki değişimler, cemaatin iktisadi ve içtimâi yapısı, müesseseleri ve ne şekilde yönetildiği irdelenmeye çalışılmıştır. Bunların yanı sıra Meğâribe cemâatinin tüketim kalıpları da incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Filistin, Kudüs, Meğâribe mahallesi, Meğâribe cemâati.