XVII. yüzyılda Kayseri Sancağı'nda seyyidler

Hz. Ömer'in Bedir Savaşı'na katılanların çocuklarına ikişer bin dirhem tahsis ederken Hz. Peygamber'in torunları Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin'e beşer bin dirhem tahsis etme uygulaması ile birlikte, Hz. Peygamber'in soyundan gelip seyyid ve şerif olarak adlandırılan kişiler ayrıcalıklı bir toplumsal grup olma sürecine girmiştir. Bu süreç Emeviler, Abbasiler ve diğer İslam devletlerinde seyyid ve şeriflerin korunmasını ve ayrıcalıklarının sürmesini sağlayacak kurumsallaşmaya gidilmesi gibi uygulamalarla desteklenmiştir. Osmanlı Devleti de bu tarihsel sürece uygun olarak kendisinden önceki İslam devletlerinde olduğu gibi seyyid ve şeriflere bazı ayrıcalıklar tanımış ve onlarla ilgilenecek nakibü'l-eşraflık isimli bir teşkilat kurmuştur. Osmanlı Devleti'nin seyyid ve şeriflere yönelik bu uygulamaları ve seyyid ve şeriflerin bu dönemdeki durumları hakkında bazı genel çalışmalar yapılmıştır. Bu tezde ise Osmanlı seyyid ve şerifleri, daha küçük ölçekte XVII. yüzyıl Kayseri sancağı özelinde incenmektedir. Tezde öncelikle teze kaynaklık eden şer'iyye sicilleri hakkında bilgi verilmektedir. Tezin birinci bölümünde literatürdeki bilgilere dayalı olarak Osmanlı Devleti'nin seyyid ve şerifler için kurduğu nakibü'l-eşraflık kurumunun yapısı, görevleri, seyyid ve şeriflere yönelik uygulanan politikalar ve Osmanlı sosyal hayatı çerçevesinde seyyid ve şeriflerin durumları açıklanmaktadır. İkinci bölümde XVII. yüzyıl Kayseri sancağında seyyidlerin hangi mahallelerde ve köylerde yaşadıkları, sahip oldukları meslekler ve yaptıkları görevler ortaya konmaktadır. Üçüncü bölümde ise XVII. yüzyıl Kayseri sancağındaki seyyidlerin aile yapıları, iktisadî ilişki ve faaliyetleri, vakıf kurumu kapsamındaki rolleri ve sahip oldukları kölelerle olan ilişkileri tasvir edilmeye çalışılmaktadır. Böylece Osmanlı toplum yapısının bir unsuru olan XVII. yüzyılda Kayseri sancağında yaşamış olan seyyidler konusunun aydınlatılması için bir adım atılmış olmaktadır.