Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde sınav hazırlama becerilerinin geliştirilmesi: Bir eğitim modeli

Bu çalışmanın amacı yabancı dil olarak Türkçe alanında çalışan öğretim elemanlarının sınav hazırlama alanındaki eğitim ihtiyaçları doğrultusunda uygulamalı bir eğitim modülü geliştirmek ve geliştirilen eğitim modülünün öğretim elemanlarının sınav hazırlama becerileri üzerinde etkisini ölçmektir. Çalışmada öğretim elemanlarının sınav hazırlama konusundaki hâlihazırdaki yeterlikleri, literatür taraması yapılarak nitel yolla toplanan veriler ile belirlenmiş, toplanan veriler doğrultusunda geliştirilen eğitim modülü pilot uygulamada 11, esas uygulamada yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanında çalışan 36 öğretim elemanına uygulanmıştır. Eğitim modülünün öğretim elemanlarının yeterlik algısı ve sınav hazırlama performansları üzerindeki etkisini belirlemek amacı ile deneysel uygulamaların başında ve sonunda öz değerlendirme rubriği, sınav hazırlamaya yönelik başarı testi kullanılmıştır. Ayrıca eğitim modülüne yönelik yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla öğretim elemanlarının programa yönelik görüşleri alınarak eğitim modülüne ilişkin veriler hem nicel hem nitel yolla toplanmıştır. Karma yöntem ile tasarlanan araştırmada karma yöntem desenlerinden biri olan açıklayıcı karma desen kullanılmıştır. Çalışma grubunun belirlenmesinde amaçlı örnekleme tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu farklı Türkçe öğretim merkezlerinde yabancı dil olarak Türkçe eğitimi alanında çalışan ve eğitime gönüllü olarak katılan 47 öğretim elemanı oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel verileri SPSS 23 programıyla analiz edilmiştir. Verilerin analizinde parametrik testler grubundan ilişkisiz iki grup karşılaştırmasında ilişkisiz örneklemler için t-Testi, ilişkili iki grup karşılaştırmasında ilişkili örneklemler için t-Testi, ilişkisiz ikiden fazla grubun karşılaştırılmasında tek yönlü varyans analizi ve bağımlı değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemek için Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Araştırmanın nitel verileri ise doküman analizi yolu ile incelenmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre, öğretim elemanlarının eğitim modülü öncesindeki sınav hazırlama becerileri orta düzeyde olup eğitim modülü sonrasında bu becerilerde anlamlı bir iyileşme görülmüştür. Özellikle öğretim elemanlarının teknik konularda (geçerlik, güvenirlik, belirtke tablosu hazırlama) ve sınav maddesi yazma becerilerinde belirgin gelişmeler kaydedilmiştir. Eğitim modülü, öğretim elemanlarının hem öz değerlendirme düzeylerini hem de sınav hazırlama performanslarını olumlu yönde etkilemiştir. Ancak bazı alanlarda (özellikle tamamlayıcı ölçme araçları kullanımı) öğretim elemanlarının hâlâ ek eğitime ihtiyaç duyduğu tespit edilmiştir. Ayrıca öğretim elemanlarının sınav hazırlama becerileri üzerindeki eğitim durumu, mesleki deneyim, ölçme değerlendirme eğitimi alma gibi değişkenlerin genel olarak sınırlı bir etkisinin olduğu görülmüştür. Eğitim modülü, bu değişkenlerden bağımsız olarak öğretim elemanlarının sınav hazırlama becerilerini geliştirmiştir. Eğitim modüllerinin öğretim elemanlarının sınav hazırlama becerilerini geliştirmede etkili olduğunu, ancak bu gelişimin sürdürülebilirliği için uzun vadeli ve tekrarlayan eğitimlerin gerekli olduğunu ortaya koymaktadır. Bununla birlikte öğretim elemanlarının sınav hazırlamaya yönelik öz değerlendirme algıları ile gerçek performansları arasında fark olduğu ortaya çıkmıştır. Sonuç olarak bu araştırma, yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde sınav hazırlama becerilerinin geliştirilmesi için etkili bir eğitim modeli sunmuş ve öğretim elemanlarının sınav hazırlama süreçlerinde karşılaştıkları zorlukları gidermek için daha fazla uygulamalı ve sürekli eğitime ihtiyaç duyduklarını vurgulamıştır. Bu bağlamda öğretim elemanlarının sınav hazırlama becerilerini geliştirmek için yapılacak uygulamalar hakkında öneriler sunulmuştur.