Yabancılara Türkçe öğretimi ders kitaplarındaki kök değerlerin incelenmesi

Yabancılara Türkçe öğretiminde değerler eğitimi, Türk toplumunun kültürel değerlerinin tanıtılması ve dil öğrenicisinin içinde bulunduğu toplumla uzlaşım sağlaması açısından önemli görülmektedir. Bu çalışmanın amacı yabancılara Türkçe öğretimi ders kitaplarındaki okuma metinlerinin kök değerler açısından durumunun incelenmesidir. Nitel araştırma yönteminde doküman incelemesiyle gerçekleştirilen araştırmanın veri setini Yedi İklim, Gazi TÖMER ve Yeni İstanbul yayın evlerine ait bağımsız dil seviyesinde ders kitaplarındaki okuma metinleri oluşturmaktadır. Ölçüt örneklem yöntemine göre seçilen kitaplarda toplam 124 metinde kök değerler incelenmiştir. Çalışmanın verileri içerik analiziyle çözümlenmiştir. Metinlerde kök değer cümleleri Talim ve Terbiye Kurumu tarafından 2017 yılında belirlenen kök değerler ve alt tutumları gösteren tabloya uygun şekilde her yayınevi için B1 ve B2 düzeyinde belirlenmiş ve kitap setlerinin kök değer sayıları hazırlanan grafikler aracılığıyla açıklanmıştır. Aynı yayınevine ait kitaplara ait veriler birlikte sunulduktan sonra kitap setlerinin bağımsız dil düzeyinde kök değer sayılarına ulaşılmış bu sayılardan hareketle yabancılara Türkçe öğretiminde bağımsız dil düzeyinde okuma metinlerinin kök değer sonuçlarına ulaşılmıştır. Çalışmanın sonucunda Yedi İklim (f=246), Yeni İstanbul (f=243), Gazi TÖMER (f=234)kitap setlerinde toplam 723 değer tespit edilmiştir. Yardımseverlik (f=91), dürüstlük (f=88) öz denetim (f=78) metinlerde en sık yer verilen değerlerken adalet (f=64), sabır (f=63), sevgi (f=62) en az işlenen kök değerlerdir. Yayınevlerinin kendi içinde düzeyler arası incelemesinde kök değerlerin Yeni İstanbul ders kitabı dışında dil düzeyi arttıkça artış gösterdiği görülmüştür. Bununla birlikte değerlerin dağılımında yayınevlerinin kendi düzeyleri arasında ve üç yayınevinin birlikte kıyaslanması ile elde edilen bulgulara göre incelenen her kitapta öncelik verilen değerlerin birbiriyle benzer olmadığı belirlenmiştir. Kök değerlerle ilgili yayınevlerinin B1-B2 düzeyleri arasındaki ve farklı yayınevlerin bağımsız dil düzeyindeki sonuçlarının çeşitlilik göstermesinden hareketle bu farklılığı en aza indirmek amacıyla alan uzmanları, yayınevleri, kitap yazarları arasında ortak planlamaların yapılması, değerler eğitiminin nasıl yapılması gerektiğiyle ilgili program hazırlanması ve metin seçiminde metinlerde en az yer verilen kök değerlerin göz önünde bulundurulması gibi öneriler sunulmuştur.