Yakın dönem Sahîh-i Müslim şerhlerinin şekil ve muhteva analizi-Fethu'l-mün'im örneği-

Bu çalışmada; hadis tarihinin önemli simalarından Müslim b. Haccâc'ın (ö.261/875) tasnif ettiği Sahîh-i Müslim üzerine akademisyen bir hadisçi olan Musa Şahin Lâşin'in (ö. 2009) kaleme aldığı Fethu'l-mü'nim şerhu Sahîh-i Müslim adlı şerhi, doküman inceleme ve betimsel analiz yöntemleriyle incelenmiştir. Ayrıca çalışma, son asırda Arapça yazılan sekiz, Türkçe kaleme alınan bir Sahîh-i Müslim şerhinin şekil, muhteva ve yöntem açısından mukayesesini de kapsamaktadır. Üç bölümden oluşan tezin ilk bölümünde Musa Şahin'in hayatı ana hatlarıyla ele alınarak eserleri hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölüm Fethu'l-mü'nim şerhu Sahîh-i Müslim'in şekil ve muhteva analizini kapsamaktadır. Bu bölüm Şahin'in şerhini öne çıkaran özgün sistematiği doğrultusunda üç başlık halinde incelenmiştir. Zira Musa Lâşin, Sahîh-i Müslim'i son derece sistematik olarak üç temel başlık altında şerh etmiştir. Hadisleri önce "el-ma'na'l-âm" başlığı altında, ele alınan konuya dair genel perspektif verecek şekilde bütüncül olarak yorumlamıştır. İkinci başlık olan "el-mebâhisü'l-arabiyye" bölümünde hadislerde yer alan dilsel unsurları Sarf, Nahiv ve Belagât açısından izah etmiştir. "Fıkhu'l-hadis" adlı üçüncü kısımda ise hadislerin muhtevî olduğu itikadî, fıkhî, ahlâkî, sosyo-kültürel ilke ve prensipleri konu edinmiştir. Yazar bu sistematikle genel bakış kısmında konunun temel yapısını gösterirken, Arapça bahislerinde bu yapının dilsel zeminini, fıkhu'l-hadis kısmında ise inanç, ibadet, muamelât, ahlak, sosyal ve kültürel unsurlarını ortaya koymuştur. Özgün şerh yöntemi ve hadislere "genel bakış" bölümüyle diğer Sahîh-i Müslim şerhlerinden ayrılan eserin bu sistematik üzere kurulmasında yazarının eğitimci olmasının etkisi olduğu söylenebilir. Ayrıca bu modern sistematik şerh yönteminin "Usul-ü şerhi'l-hadis" kavramıyla ifade edilebilecek bir kavramsallaştırmaya da öncülük edebileceği düşünülebilir. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise son asırda Arapça yazılan sekiz, Türkçe kaleme alınan bir şerhin muhtevası kısaca tanıtılarak bu eserler birbiriyle farklı açılardan mukayese edilmiş, aralarındaki benzerlik ve özgün yönler ortaya çıkartılmıştır. Yakın dönemde kaleme alınmış bu dokuz şerh, Sahîh-i Müslim Mukaddimesini şerhleri, ricâl ve sened hakkında bilgi sunmaları, cerh-ta'dîlin işlevselleği, muhtevaları, yorum sistematikleri, Sahîh'in kitap ve bâblarındaki tasarrufları, dil ve üslupları, güncel meselelere temas edip etmemeleri ve kaynak kullanımları bakımından birbiriyle mukayese edilmiştir.