Yalova ili merkez ilçesinin CBS tabanlı heyelan duyarlılık haritalarının analitik hiyerarşi prosesi, HTEA ve pareto sistematik analizlerinin kullanılarak oluşturulması

Heyelanlar, önlem alınması gereken en önemli doğal afetlerden biridir. Can ve mal kayıplarını önlemek için heyelanların önceden tespit edilip gerekli önlemler alınması gereklidir. Bu tez çalışmasında, HTEA, Pareto ve AHP analiz yöntemleri birlikte kullanılarak Yalova ili Merkez ilçesi için heyelan duyarlılık haritaları üretilmiştir. İlk aşama olarak çalışma alanının şartlarına uygun parametreler seçilmiştir. Literatürde taramasında elde edilen verilere göre çalışma alanının şartlarına uygun olarak, yükseklik, eğim, bakı, litoloji, akarsulara mesafe, yollara mesafe, arazi kullanımı, NDVİ, fay hatlarına mesafe ve yağış olmak üzere 10 parametre heyelan duyarlılık haritası üretiminde kullanılmak üzere belirlenmiştir. Gerçekleştirilen literatür taramalarına göre heyelan duyarlılık haritalarını oluştururken, son yıllarda birçok çalışmada kullanılan AHP seçilmiştir. AHP matrisi hazırlanırken daha tutarlı sonuçlar elde edilebilmesi için öncesinde HTEA ve Pareto Analizi yapılması kararlaştırılmıştır. Çalışma alanının şartlarına uygun seçilen parametrelerin risk önceliklerini belirleyebilmek için bilirkişilerle T.C. Bursa Teknik Üniversitesi Rektörlüğü, Fen Mühendislik ve Sosyal Bilimleri Araştırma Etik Kurulu'ndan 30.04.2022 – E.58826 tarih ve sayılı etik kurul izni alınarak hazırlanan anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen anket çalışması sonuçlarına göre HTEA gerçekleştirildikten sonra analiz sonuçlarına göre Pareto Analizi gerçekleştirmiştir. Gerçekleştirilen Pareto Analizi sonucunda bölgenin şartlarına uygun belirlenen parametrelerinin heyelan duyarlılığına ne kadar etki ettiği belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre parametreler için ikili karşılaştırma matrisleri kurularak AHP gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen AHP sonucunda parametrelerin parametre ağırlıkları belirlenmiştir. CBS ortamında Raster Veri (görüntünün paralel çizgiler halinde dijitalize edilmesi) formatında hazırlanan parametrelere, parametre ağırlıkları atanmıştır. Ardından CBS ortamında parametre ağırlıkları atanan haritalar toplanarak, heyelan duyarlılık haritaları oluşturulmuştur. Elde edilen bu haritalar çalışma alanının riskli olan bölgelerini belirleyerek, heyelan gerçekleşmeden gerekli önlemlerin alınması için önemli bilgiler sunmaktadır. Çalışma alanının %29,60'ı risksiz olarak sınıflandırılmıştır. %29,51'lik bir diğer kısım ise az riskli olarak belirlenmiştir. Orta riskli alanların oranı ise %24,04 olup, riskli alanların oranı %13,18 olarak belirlenmiştir. Çalışma alanının sadece %3,68'i yüksek riskli olarak belirlenmiştir.