Yapı laboratuvarlarında alınması gereken iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri

Bilim ve mühendislik araştırmalarındaki ilerlemeler üniversitelerde bulunan laboratuvarların öğrenciler ve akademisler tarafından araştırma yapmak amacıyla daha fazla kullanılması laboratuvarlardaki güvenlik riskini artırmıştır. Son zamanlarda artan bu kullanımlardan dolayı laboratuvarlarda sık sık kazalar meydana gelmiştir. Laboratuvarda meydana gelen kazalar, laboratuvar personeli, öğrenci ve öğretim üyelerinin yaralanmalarına hatta ölümlerine, pahalı deney aletlerine ve binalara zarar gelmesine ve değerli bilimsel verilerin kaybolmasına neden olmuştur. Bu sebeple laboratuvarlarda meydana gelen kazaların nedenleri belirlenip bunların analiz edilmesi şarttır, bu kazaların meydana gelmesini önlemek ve kazaların sonuçlarını azaltmak için detaylı risk analizi yapılması gerekir. Literatür araştırmaları sonucu akademik öğretim ve deneysel araştırma yapılan inşaat mühendisliği yapı laboratuvarlarında çok az sayıda risk analizi çalışmasının yapıldığı tespit edilmiştir. Bu sebeple araştırma, inşaat mühendisliği yapı laboratuvarında gerçekleştirilmiştir. Bu araştırma, laboratuvarda kazaya sebep olabilecek tehlike ve riskleri belirleyip kazaların önlenmesine yönelik öneriler sunmayı amaçlamaktadır. Yapı laboratuvarındaki risk ve tehlikeleri belirlemek için doğrudan gözlemler yapıldı. Gözlem aşamasında laboratuvar ortamı, laboratuvardaki faaliyetler, kullanılan ekipmanlar dikkate alındı. Yapılan gözlem sonucunda laboratuvarda birçok risk faktörü belirlenmiştir. Bu gözlemler değerlendirildiğinde, laboratuvarda çalışanların çalışma sırasında kişisel koruyucu ekipman kullanmaması, deneylerde kullanılan kimyasal maddeler hakkında bilgi yetersizliği ve deney cihazının uygun kullanılmamasından kaynaklanan tehlikeler en yaygın risk faktörleri olarak tespit edilmiştir. Yapı laboratuvarında tespit edilen risklerin listesi oluşturulup nicel risk değerlendirme yöntemlerinden biri olan L tipi matris metodu ile risk analizi yapıldı. Analiz sonucunda, laboratuvarda iş sağlığı ve güvenliğini artırmak amacıyla uygulanabilir öneriler belirlenmiştir. İnşaat mühendisliği yapı laboratuvarında çalışan personele her yıl eğitim öğretim başlangıcında laboratuvarda çalışmaya başlamadan önce laboratuvar güvenlik eğitimi verilmeli ve araştırmacıların laboratuvarda bulanan tehlike ve riskler konusundaki farkındalığı uygulamalı eğitimler ile artırılarak laboratuvardaki kaza olasılığı azaltılabilir.