Yarı-dağılımlı modelle hidrolojik süreçlerin analizi

Toprak ve Su Değerlendirme Aracı (SWAT) modeli, iklim, coğrafya, toprak, bitki örtüsü, arazi kullanımı/arazi örtüsü ve diğer insan faaliyetleri arasındaki karmaşık etkileşimleri entegre ederek havzadaki nehir akışını simüle etmek için yaygın olarak kullanılmaktadır. Türkiye'nin güneyinde bulunan Seyhan ve Ceyhan havzalarının üst bölgelerinde bulunan Göksu-Himmetli, Zamanti-Ergenuşağı, Göksun-Poskoflu ve Hurman-Gözler Üstü alt havzaların hidrolojik süreçlerinin analizi için yarı dağılımlı fiziksel tabanlı hidrolojik bir model olan SWAT modeli uygulanmıştır. SWAT-CUP otomatik kalibrasyon programı ile içerisinde bulunan SUFI-2 algoritma kullanılarak model hassasiyet (duyarlılık) analizi, kalibrasyonu ve validasyonu yapılmıştır. Model hassasiyet analizi sonuçlarına göre, bu havzalarda en hassas parametrelerin CN2 (SCS Akış eğri numarası), ALPHA_BNK (Depolama için baz akım alfa faktörü), CH_K2 (Ana kanlın efektif hidrolojik iletkenliği) ve GW_DELAY (Yer altı suyu gecikme süresi) olduğu görülmüştür. Bu çalışmada 11 yıllık (1994-2004) meteorolojik ve 8 yıllık (1997-2004) gözlenen akım verilerinin, 3 yılı model ısınma periyodu ile 5 yılı (1997-2001) kalibrasyon ve 3 yılı (2002-2004) validasyon için kullanılmıştır. Modelin istatistiksel performansının değerlendirilmesinde Nash Sutcliffe Verimliliği (NSE) amaç fonksiyonu olarak kullanılmıştır. Model kalibrasyonu ve validasyonu sonucunda göz önüne alınan 4 alt havzada NSE değerinin 0,70 – 0,90 arasında değiştiği görülmüştür. Çalışmada elde edilen sonuçlar, gözlenen ve simüle edilen deşarj verileri arasında nispeten yüksek bir korelasyon olduğunu göstermiştir.