Understanding the effects of cognition in creative decision-making: A creativity model for enhancing the design studio process

ÖZETYARATICI KARAR VERMEDE B L N ETK LER :Tasarım Stüdyo Sürecini Geli tirmek çin Bir Yaratıcılık ModeliDeniz HasırcıGüzel Sanatlar, Tasarım, ve Mimarlık FakültesiDoktora Çalı masıTez Yöneticisi: Doç. Dr. Halime DemirkanHaziran, 2005Yaratıcılık, her tür e itim ortamında gerekli olan önemli bir ölçüt olsa da,tasarım e itiminde en uç noktaya ula ır. Bu dü ünce çerçevesinde, buçalı ma tasarım stüdyosunda yaratıcılı ı geli tirmeyi amaçlamaktadır.Tasarım stüdyosunda yaratıcı dü ünceyi ve ürünü desteklemenin amacı,verimli bir tasarım e itimi olu turarak sonuçların profesyonel hayatayansımasını sa lamaktır. Bu çalı ma, tasarım alanında yaratıcılık, yaratıcıkarar verme süreci, ve yaratıcı etkinlik sırasındaki bili sel süreçkonularındaki teori ve ara tırmalara ba lı olarak, tasarım alanındaki yaratıcısüreci incelemektedir. Amaç, yaratıcı süreç sırasında alınan kararlarınözelliklerini anlayarak desteklemek ve buna ba lı olarak akademik veprofesyonel yaratıcılı ı geli tirmektir. Çalı ma, temel çerçevesini iki farklımodelin bir araya getirilmesiyle olu turmu tur: Rhodes'un `Yaratıcılı ın4P'leri' ve O'Neill ve Shallcross'un `Be A amalı Duyarlıklı Dü ünce Modeli'(5R'ler), ve protokol analizi, gözlem, ve retrospektif mülakat metodlarıkullanılmı tır. Bilkent Üniversitesi, ç Mimarlık ve Çevre TasarımıBölümü'nde 3. sınıf ö rencileri üzerinde uygulanan ara tırma, ö rencilertarafından tercih edilen akılda canlandırma ve betimleme yöntemleri vemiktarları, sürecin farklı a amalarında geçirilen zaman, yeterincegeli memi beceriler, davranı lar, ö renci-ö renci ve ö renci-ö retmenili kileri, ve yaratıcı süreç ve ürünler arasındaki ili kilere yönelik önemlibulgular elde etmi tir. Ayrıca, ö renciler arası yapıcı ileti imin fikirleringeli iminde yararlı oldu u ve akılda canlandırmayı daha fazla kullananö rencilerin daha yaratıcı oldu u bulunmu tur. Yaratıcı süreci anlamak vehipotezleri sınamak için bir model önerilmi , çalı maya göre geli tirilmi , vebenzer veya farklı durumlara uyarlanarak kullanıma hazır hale getirilmi tir.Anahtar Sözcükler: Yaratıcılık, Bili , Yaratıcı karar verme, Tasarım süreci,Tasarım stüdyosu.iv