Yargıtay kararları ışığında bononun talili kavramı ve hukuki sonucu

Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen ve kayıtsız şartsız bir ödeme vaadi içeren bono, geçerliliğine ilişkin olarak bulunması gereken zorunlu kayıtların yanında, bazı isteğe bağlı kayıtlar da içerebilir. Nitekim bononun geçerliliğine bir etkisi olmasa da uygulamada, "malen", "nakden" gibi bedel kaydına veya "teminat içindir" gibi ihtiyari kayıtlara yer verildiği görülmektedir. Her ne kadar anılan kayıtların bononun geçerliliği üzerinde bir etkisi olmasa da bononun düzenlenme sebebine işaret eden bu kayıtlar, yargılamada aksinin iddia edilmesi durumunda ispat yükü açısından özellik arz etmektedir. Yargıtay uygulamasıyla gelişen ve ispat yükünün belirlenmesinde bir ölçüt olarak kullanılan "talil" kavramı, bonoda yer alan düzenlenme sebebinin aksinin iddia edilmesi anlamına gelmektedir. Bonoda yer alan bu kayıtlara aykırı beyanda bulunulması durumunda bono talil edilmiş olur ve bonoyu talil eden de ispat yükünü üzerine almış olur. Bono tek taraflı veya çift taraflı olarak talil edilebilmektedir. Bononun çift taraflı talil edilmesi durumunda ispat yükü, düzenleyen üzerinde kalmaktadır. Talil kavramına göre ispat yükü üzerine düşen taraf, iddiasını kural olarak kesin delillerle ispat edebilir. Kanundaki ilgili şartları sağladığı takdirde ticari defterlerin de kesin delil niteliği taşıdığı görüşü ortaya konulduğu gibi, kesin delil olarak nitelendirilemeyeceği de ifade edilmektedir. Yargıtay'ın talil kavramıyla belirlemiş olduğu ispat yükü, ispat hukukunun genel hükümleriyle çatışmaktadır. Bono üzerinde yer alan düzenlenme sebebi ispat hukuku bakımından önem arz ettiğinden, talil kavramına gerek olmadan ispat hukukunun genel hükümlerine göre ispat yükü belirlenebilmektedir. Çalışmada söz konusu talil kavramını Yargıtay uygulamaları ışığında açıklayıp, ispat yükünün belirlenmesindeki sorunlara işaret edilmiş, tespit edilen sorunlara çözüm önerilmeye çalışılmıştır.