Yargıtay kararları ışığında yabancı velayet kararlarının Türkiye'de tenfizi

Yabancı mahkemeler tarafından verilmiş olan velayete ilişkin kararların Türkiye'de sonuç doğurabilmesi için bu kararların Türk mahkemeleri tarafından tenfiz edilmeleri gerekmektedir. Milletlerarası sözleşme hükümleri saklı kalmak kaydıyla, bu kararların tenfizi MÖHUK'da öngörülen belirli şartların var olmasına tabidir. MÖHUK'da yabancı mahkeme kararlarının tenfizi için öngörülen bazı şartlar velayet kararları bakımından ayrı bir önem arz etmektedir. Şöyle ki, velayet kararlarında çocuğun üstün yararının korunması ilkesi kabul edilmiştir. Çocuğun üstün yararının korunması amacıyla, velayete ilişkin kararların sonradan değişen durumlar sebebiyle yeniden düzenlenmesi söz konusu olabilir. Bu nedenle velayete ilişkin mahkeme kararlarının kesin hüküm etkisi diğer mahkeme kararlarına nazaran daha farklıdır. Ancak velayet kararlarının kendine özgü olan bu kesinleşme niteliği tenfiz edilmelerine engel değildir. Diğer yandan, çocuğun üstün yararının dikkate alınması ilkesi nedeniyle velayet kararlarının tenfizinde kamu düzenine uygunluk denetiminde bazı problemlerle karşılaşılmaktadır. Nitekim, çocuğun üstün menfaatinin korunduğunun tespit edilebilmesi için yapılacak denetim kararın incelenmesini gerektirme, ancak revizyon yasağı ilkesi bu incelemenin yapılmasını güçleştirmektedir. Türk hukukunda düzenlenen velayete ilişkin hükümlerin, diğer ülkelerin hukuki düzenlemelerinde yer alan hükümlerden farklılık göstermesi de bu ilamların tenfizinde kamu düzeni müdahalesinin gerekip gerekmeyeceği sorununu ortaya çıkarmaktadır. Çalışmamızda, öncelikle Türk hukukunda velayet müessesine hâkim olan temel prensipler ve bu konuyu düzenleyen milli ve milletlerarası düzenlemelere değinilmiş; ayrıca yabancı devlet mahkemelerinden verilmiş olan velayet kurumuna ilişkin ilamların Türkiye'de tenfiz edilebilmeleri için gerekli olan ön şartlar ve esasa ilişkin koşullar ayrıntılı bir şekilde incelenerek bu ilamların Türkiye'de doğuracağı sonuçlar ortaya konulmuştur. Bu bağlamda, velayete ilişkin yabancı mahkeme kararlarının tenfizinde uygulamada karşılaşılan problemler Yargıtay kararları örnek gösterilerek açıklanmış ve bunların çözülmesi amacıyla öneri ve değerlendirmelerde bulunulmuştur. Bu çalışma ile yabancı mahkemelerden verilmiş olan velayet kararlarının tenfizi davalarında, kamu düzenine uygunluk şartı nedeniyle uygulamada karşılaşılan sorunların çözülmesi amaçlanmaktadır.