Yarıklı kuvars tüp ve alevli atomik absorpsiyon spektrometri ile su örneklerinde bazı metallerin tayini

Kurşun canlılar için toksik özelliğe sahip bir elementtir. Yüksek seviyelerdeki kurşun maruziyetinde böbrekler ve beyin ciddi zarar görür ve ölümle sonuçlanabilir. Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC) inorganik kurşun bileşiklerinin insanlarda muhtemel kanserojen olduğunu tespit etmiştir. Bu nedenle eser miktarlardaki kurşun tayini son derece önemlidir. Alevli Atomik Absorpsiyon Spektrometri (AAAS) diğer gelişmiş tekniklere oranla düşük duyarlılığa sahip olmasına rağmen eser elementlerin tespitinde kolay uygulanabilir ve daha ekonomik olduğu için halen önemli bir tekniktir. AAAS tekniğinin duyarlılığı çeşitli atom tuzakları kullanılarak önemli ölçüde arttırılmaktadır. Yarıklı Kuvars Tüp (YKT) son yıllarda kullanılan önemli atom tuzaklarından biridir. Bu çalışmamızda içme sularında kurşun tayini için AAAS tekniğinde YKT kullanılarak duyarlı bir yöntem geliştirilmesi amaçlanmıştır. İlk adımda AAAS tekniğiyle ölçümler yapılmıştır. İkinci adımda kursun atomlarının ölçüm bölgesinde kalma zamanını uzatmak amacıyla YKT-AAAS tekniği kullanılmış olup AAAS'ye göre yaklaşık 3 kat duyarlılık artışı elde edilmiştir. Üçüncü adımda ise, duyarlılığı biraz daha artırmak için YKT atom tuzağı (AT) olarak kullanılmıştır. Bu aşamada amacımız kurşun atomlarını tekrar atomlaşmadan önce YKT iç çeperinde biriktirip ortama metil izobütilketon (MIBK) püskürterek atomlaşmayı hızlandırmaktır. Bu durumda da AAAS'ye göre 714 kat duyarlılık artışı elde edilmiştir. Bu teknik Malatya ilimizde farklı noktalardan alınan içme kullanma suyu örneklerine uygulandı. Uygulama sonuçları Dünya Sağlık Örgütü (WHO), Amerikan Cevre Koruma Ajansı (EPA), Avrupa Birliği (EC) 1998 ve Türk Standartları Enstitüsü (TSE) standartlarında izin verilen mevzuat limit değerleri ile karsılaştırıldı. Analizi yapılan tüm su örneklerindeki kurşun konsantrasyonları, mevzuat limitlerinin müsaade ettiği aralıkta olduğu tespit edildi.