Yaşar Kemal edebiyatında erkekliğin sunumu: Bir Ada Hikayesi dörtlemesi

Türk Edebiyatının önemli temsilcilerinden olan Yaşar Kemal'in Bir Ada Hikayesi dörtlemesi olarak yayınlanan Fırat Suyu Kan Akıyor Baksana, Karıncanın Su İçtiği, Tanyeri Horozları ve Çıplak Deniz Çıplak Ada romanlarını inceledik. Toplumsal cinsiyet 1970'lerden itibaren feministlerin ortaya koyduğu bir kavramdır. Toplumsal cinsiyetin biyolojik cinsiyetten farklı olarak toplumsal ve kültürel koşullar tarafından belirlendiğini söylemişlerdir. Bundan dolayı toplumsal cinsiyet toplumdan topluma, tarihsel olarak değişmektedir. Çalışmamız toplumsal cinsiyet kalıplarının nasıl kurgulandığını, toplumsal cinsiyet ile iktidar arasındaki ilişkileri ve Türk Edebiyatındaki yansımalarını kapsamaktadır. Türk Edebiyatındaki romanlar açısından erkeklik çalışmaları oldukça yeni bir alandır. Yıllar içinde değişen erkeklik tanımları romanlara yansımıştır. Türk Edebiyatının erkekliğin inşasında ve yeniden üretilmesindeki rolünü ve tarihsel koşulların değişimi ile erkeklik tanımının değişimini anlayabilmek için tarihsel dönemler üzerinden yola çıkılarak açıklanmaya çalışılmıştır. Bu dönemler; Milli mücadele ve cumhuriyet dönemi, 1940 - 1960 ve 1970 - 1980 dönemlerinde yazılan romanlar, erkek karakterler ve toplumsal cinsiyet kalıpları açısından ele alınmıştır. Tezimizde erkeklerin doğa, kadınlar ve birbirleriyle ilişkileri açısından erkekliğin nasıl anlatıldığını, sunulduğunu inceledik. İncelemenin temeli Yaşar Kemal'in Bir Ada Hikayesi dörtlemesine dayanmaktadır. Tezin birinci bölümünde toplumsal cinsiyet ve erkeklik kavramları tartışılmıştır. İkinci bölümde Türk Edebiyatında erkeklik konusu Yaşar Kemal'in ve başka yazarların yapıtları ışığında incelenmiştir. Tezin dörtlemenin incelendiği üçüncü bölümünde ise erkek kahramanların karşılaşmaları ve birbirleri arasındaki ilişkiler, kadınlarla ilişkileri ve doğa ile ilişkileri üzerinden ele alınmıştır. İncelenen dörtlemede mübadele ve savaşlar sonucunda bir araya gelen insanların, yaşadıkları travmaları atlatma ve iletişim içinde bir arada yaşamaya çalışma arzusu ön plandadır. Travmaları atlatabilmek için birbirleriyle sürekli diyalog içinde olan erkek kahramanlar öne çıkmıştır. Dörtleme boyunca özellikle erkekler arasında gerçek yaşamda görülmeyen bir uyum ve birliktelik yaşanır gibidir. Dörtlemedeki erkeklerin fikir birliği içinde oldukları en önemli konu savaşın kötülüğü ve yaşanan acılardır. Romanlara genel olarak bakıldığında Yaşar Kemal erkek kahramanların ağzından sürekli var olan düzeni sorgular, dönüştürmek ister. Zaman zaman cinsiyet kalıplarına yönelik eleştirileri de olur. Bütünsel olarak bakıldığında ise savaş karşıtı bir anlatıdır. Tarihteki tüm savaşların insanlık için bir felaket olduğunu söyler. Dörtlemedeki erkekler de sürekli savaşlardaki, kırımlardaki rollerini sorgular, vicdan azabı çeker. Yaşar Kemal bu romanlarda resmi tarih anlatısına karşı bir tarih anlatısı kurgular ve tarihsel anlatıyı destanlarla bir arada yazar. Ayrıca normatif erkeklik değerlerinden farklı erkekler yaratmayı istemiş, kadın erkek ilişkileri açısından da toplumsal değerleri sorgulamıştır. Anahtar kelimeler: Toplumsal cinsiyet, erkeklik, iktidar, roman, savaş