Yaşlı bireylerin akılcı ilaç kullanımının ve uygunsuz ilaç kullanım sıklığının değerlendirilmesi

Yaşlı bireylerin akılcı ilaç kullanımının ve uygunsuz ilaç kullanım sıklığının değerlendirilmesi Amaç: Çalışmamızda Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi polikliniklerine başvuran, araştırmaya katılmayı kabul eden ve onam veren 65 yaş ve üstü bireylerin akılcı ilaç kullanımının değerlendirilmesi ve 2019 Beers kriterleri kullanılarak uygunsuz ilaç kullanım sıklığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel çalışma olan araştırmamız, anket yoluyla yüz yüze uygulanmıştır. Çalışmaya katılmayı kabul eden katılımcılara sosyodemografik özellikleri sorgulayan sorular ile ilaç kullanım alışkanlıklarını değerlendirme amaçlı sorular ve kullandıkları ilaçları belirlemek için oluşturulan soruları içeren araştırma anketi uygulanmıştır. Veriler SPSS 20.0 ile analiz edilerek yorumlanmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmamızda 407 yaşlı katılımcıya ulaşılmış olup bunların %48,4'ü erkek; %51,6'sı kadındır. Katılımcıların reçetesiz/hekim tavsiyesi olmadan ilaç kullanım oranı %63,7 olarak saptanmıştır. Hekime danışmadan en sık kullanılan ilaçlar ile evde gerekebilir diye bulundurulan ilaçların aynı gruplar olduğu saptanmış olup; bunlar içinde en sık ağrı kesicilerin kullanıldığı tespit edilmiştir. Katılımcıların %89,4'nün sürekli ilaç kullanmasını gerektirecek kronik bir rahatsızlıkları olduğu belirlenmiştir. En sık görülen 3 hastalık hipertansiyon, kardiyovasküler hastalıklar ve diyabet olarak bulunmuştur. Çalışmamızda polifarmasi (4 ve üzerinde ilan kullanımı) oranı %56 olarak tespit edilmiştir. Katılımcıların kullandıkları ilaçlar 2019 Beers kriterlerine göre incelendiğinde %31,2 oranında potansiyel uygun olmayan ilaç kullanımı (UİK) var olduğu tespit edilmiştir. En fazla oranda NSAİİ (%28), PPİ (%17,30), insülinler (%16) ve alfa1 bloker (%15,38) ilaçlarında potansiyel uygunsuz kullanım olduğu belirlenmiştir. UİK; ileri yaş ve polifarmasi varlığı ile beraber artış göstermektedir. Sonuç ve öneriler: Yaşla birlikte artan polifarmasi ve uygunsuz ilaç kullanımı yaşlı sağlığını olumsuz etkilemektedir. Bu durum yaşlı bireylerde akılcı ilaç kullanım farkındalığını daha önemli kılmaktadır. Aile hekimleri yaşlı bireylerin sağlığının korunması ve arttırılması için multidisipliner bir ekip çalışması içinde görev ve sorumluluklarını yerine getirmelidir. Anahtar kelimeler: Aile hekimliği, akılcı ilaç kullanımı, polifarmasi, uygunsuz ilaç kullanımı