Yaşlılık döneminde psikolojik sağlık ve manevi iyi oluş ilişkisinin araştırılması

Dünyada ve ülkemizde meydana gelen demografik dönüşüm neticesinde yaşlılık dönemine olan ilgi artmaktadır. Bu çalışmada da yaşlılık döneminde psikolojik sağlık sorunlarıyla manevi iyi oluş durumu arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlanmıştır. Nicel yöntemle tasarlanan çalışmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Yaş ve katılımcı sayısı sınırlandırılarak kota örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Veri toplama sürecinde ise demografik bilgi anketi, kısa semptom envanteri ve manevi iyi oluş ölçeği kullanılarak 400 kişilik veri toplanmıştır. Araştırma verilerinin analizinde ise fark testleri ve pearson korelasyon analizi yapılmıştır. Araştırmada elde edilen demografik bulgulara bakıldığında katılımcıların çoğunun erkek (%57), genç yaşlı (60-74) (%80,2), ilkokul mezunu (%57) ve gelirin ortalamanın altında (%58,3) olduğu ve kendilerini çok dindar (%52) olarak tanımladığı bulunmuştur. Katılımcılarda psikolojik sağlık açısından depresyon ve somatizasyon düzeyinin yüksek olduğu bulunmuştur. Demografik değişkenler açısından psikolojik sağlık göstergelerinin tamamının gelir ve dindarlık durumuna göre farklılaştığı, yaşa göre anksiyete, somatizasyon ve hostilitenin farklılaştığı ve eğitim durumuna göre sadece depresyonun farklılaştığı bulunmuştur. Manevi iyi oluş açısından katılımcıların çoğunluğunun (%56) yüksek düzeyde manevi iyi oluşa sahip olduğu bulunmuştur. Demografik değişkenlerden cinsiyetin sadece aşkınlık boyutunda gelir durumunun ise sadece anomi boyutunda farklılık oluşturduğu bulunmuştur. Yaş değişkeni, anomi ve manevi iyi oluş toplamında farklılık oluştururken dindarlık ise aşkınlık ve manevi iyi oluş toplamında farklılık oluşturmaktadır. Son olarak manevi iyi oluş ile depresyon, olumsuz benlik, somatizasyon ve toplam psikolojik sağlık arasında pozitif yönde anlamlı ilişki olduğu bulunmuştur. Araştırmada elde edilen bulgular değerlendirildiğinde manevi iyi oluş ve psikolojik sağlık arasında çoğunlukla negatif ilişki tespit edilmesine rağmen bu çalışmada pozitif ilişki tespit edilmiştir. Bu durum yaşlılık döneminde psikolojik sağlık belirtileri ve manevi iyi oluş durumunun farklı değişkenlerden etkilendiğine işaret etmektedir. Bu veriler konuyla ilgili yapılacak araştırmaların artmasını ve yaşlılık dönemine özgü psikolojik değerlendirme ve maneviyat ölçümlerinin yapılmasını gerekli kılmaktadır. Anahtar Kelimeler: Din Psikolojisi, Gerontoloji Yaşlılık, Psikolojik Sağlık, Manevi İyi Oluş