Yaygın hizmet sektöründe eksik istihdamın görünümü: İzmir ili örneği

Eksik istihdam işsizlik kadar önemli bir sorundur. Eksik istihdam, beşeri sermayenin ve kaynakların israfı anlamına geldiğinden verimliliğin ve ekonomik büyümenin azalmasıyla sonuçlanmaktadır. Eksik istihdam durumunda iş güvenliği ve güvencesi olmadan çalışma ve kayıt dışı çalışma düzeyleri artmaktadır. Eksik istihdamın yüksek olduğu ülkelerde gelir adaletsizlikleri artmakta ve ülke kalkınması yavaşlamaktadır. Türkiye'de yaşanan ekonomik sorunlardan bir tanesi de eksik istihdamdır. Eksik istihdam önemli bir sorun olmasına rağmen yeterince ve kapsamlı olarak araştırılmamıştır. Bu araştırmada, hizmet sektörü içerisinde "yaygın" olarak tanımladığımız hizmet sektöründe eğitim alanı dışında ve az zamanlı çalışanların eksik istihdam durumlarının incelenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda yaygın hizmet sektöründe eğitim alanı dışında ve az zamanlı çalışanların mevcut istihdam durumlarından memnun olup olmadıkları ve başka bir iş arayışında olup olmadıkları sebepleriyle birlikte araştırılmıştır. Bu araştırmada nicel bir araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın verileri anket yöntemiyle İzmir İlinde hizmet sektöründe farklı alanlarda çalışan 272 kişiden toplanmıştır. Araştırmanın bulguları, yaygın hizmet sektörü çalışanlarının yarısından fazlasının kendilerini eksik istihdam edilmiş olarak hissettiklerini göstermiştir. Ayrıca, yaygın hizmet sektörü çalışanlarının yarısına yakınının mevcut işlerinde eğitim ve nitelikleri doğrultusunda hak ettikleri koşullara sahip olmadıklarını düşündükleri tespit edilmiştir. Yaygın hizmet sektörü çalışanlarının yarısından fazlasının sadece maddi kaygılardan dolayı ve kendilerine uygun bir iş bulana kadar, geçici olarak eğitim alanlarının dışında bir işte çalıştıkları sonucuna ulaşılmıştır. Yaygın hizmet sektörü çalışanlarının yarısından fazlasının çalıştığı iş ve pozisyon için fazla eğitimli ve fazla kalifiye olduğunu düşündükleri tespit edilmiştir. Yaygın hizmet sektörü çalışanlarının yarısından fazlası okulda aldıkları eğitimlerin boşa gittiğini ve çalıştıkları işte köreldiklerini algılamaktadırlar. Kısmi zamanlı (part-time) çalışan yaygın hizmet sektörü çalışanlarının kısmi zamanlı çalışmak yerine tam zamanlı çalışmayı tercih ettikleri sonucuna ulaşılmıştır. Bu türdeki çalışanların büyük çoğunluğunun tam zamanlı bir iş bulacaklarına olan inançlarının devam ettiği ve bu türdeki çalışanların önemli bir oranının çalışma tam zamanlı çalışabilmek için aktif iş arayışlarının devam ettiği tespit edilmiştir.