Yazınsal kavrayışta köklü bir değişim: Türk öykücülüğünde 1950 kuşağı

Bu doktora tezinde 1950 kusağı öykücülerinin yazdıkları öyküler tematik ve biçimsel yönlerden irdelenmektedir. Tezde öncelikle, 1950'li yıllarda yasanan siyasal ve kültürel dönüsümler ele alınmaktadır. Demokrat Parti'nin 1950 yılında seçimi kazanmasıyla, Türkiye'de toplumsal yasamın birçok alanına etki eden yeni bir siyasal dönem baslar. Ardından, aynı yıllarda kültürel ortamda dikkat çeken hareketlilik çesitli yönlerden incelenmektedir. Bu yıllarda, hemen her sanat dalında sanatçılar, Batı'da gündemde olan sanat akımlarından beslenmeye ve yapıtlarında biçimsel yeniliklere önem vermeye baslarlar. Siirde ve öyküde de modernist bir edebiyat anlayısıyla sekillenen yapıtlar ortaya çıkar. Yenilikçi yazar ve sairlerin ürünlerini özgürce yayımlayabildikleri ve çesitli tartısmalar yürüttükleri A, Dost, Mavi ve Yeni Ufuklar gibi dergiler, 1950 kusağı içinde önemli islevler yüklenirler. Yenilikçi öykücülere destek veren bu dergilerde, ?toplumcu gerçekçilik?, edebiyat yapıtında ?kapalılık-açıklık? ve varolusçuluk akımıyla gündeme gelen ?bunaltı? ve ?umutsuzluk? gibi konular tartısılmıstır. Bu tartısmalar sürerken, Yusuf Atılgan, Vüs'at O. Bener, Orhan Duru, Ferit Edgü, Leylâ Erbil, Özcan Ergüder, Bilge Karasu, Feyyaz Kayacan, Onat Kutlar, Nezihe Meriç, Erdal Öz, Demir Özlü ve Adnan Özyalçıner gibi yazarlar öykü kitaplarını art arda yayımlarlar. Tematik ve biçimsel açıdan farklılasan bu yayınlarla, bireye odaklanan yeni bir öykücülük anlayısı sekillenmeye baslar. Öykülerde, varolusçuluğun etkisiyle anlamsızlık, can sıkıntısı, cinsellik, intihar ve suç gibi temaların sıkça islendiği, bilinç akısına, iç konusmalara ve dilsel deformasyonlara basvurulduğu gözlemlenir. Öykülerdeki bu farklılasma, genel anlamda yazınsal kavrayısta bir değisime yol açmıs ve modernist bir edebiyat anlayısının yerlesmesine öncülük etmistir.