Yeni kamu işletmeciliği yaklaşımı bağlamında Türkiye'de orman yangınlarıyla mücadelede MALE sınıfı insansız hava araçlarının rolü ve etkinliği

İklim değişikliğinin etkisiyle artan orman yangınları, Türkiye'de yangın yönetimi politikalarının yeniden gözden geçirilmesini zorunlu kılmaktadır. Bu çalışma, Yeni Kamu İşletmeciliği yaklaşımı doğrultusunda, MALE sınıfı İHA'ların Türkiye'de orman yangınlarıyla mücadelede, yangın öncesi, sırası ve sonrasındaki rol ve etkinliklerini kamu yönetimi bakış açısıyla incelemeyi amaçlamaktadır. Ayrıca, afet yönetiminin dinamik doğasını analiz etmek üzere Karmaşık Sistemler Teorisi'nden; yangın yönetiminin çok aşamalı yapısını kavramsallaştırmak amacıyla ise Bütüncül Yangın Yönetimi yaklaşımından da yararlanılmıştır. Esnek, öğrenen ve çok aktörlü afet yönetimi anlayışının gelişmesine katkı sağlayabilecek bu teknolojiler, afetlere karşı daha hazırlıklı, veriye dayalı ve etkin müdahale kapasitesi sunmaktadır. Bu doğrultuda araştırmanın temel sorusu şudur: Türkiye'de orman yangınlarıyla mücadelede MALE sınıfı İHA'ların çok aşamalı yangın yönetimi süreçlerine katkısı nasıl şekillenmektedir ve bu katkıların yönetsel, teknik ve stratejik boyutları nelerdir? Yangınların sıklığı ve şiddetindeki artış, daha hızlı, güvenli ve veri temelli müdahale yöntemlerine duyulan ihtiyacı artırmakta; bu çerçevede İHA teknolojileri, afet yönetiminde stratejik bir araç olarak öne çıkmaktadır. Çalışmada, Orman Genel Müdürlüğü ile AFAD personelleriyle yapılan derinlemesine görüşmelerden elde edilen veriler betimsel ve tematik analiz teknikleriyle değerlendirilmiştir. Nitel araştırma yöntemiyle yürütülen bu çalışma, MALE sınıfı İHA'ların yangınların erken tespiti, yayılımının izlenmesi, karar destek süreçlerinin güçlendirilmesi, tahliye planlarının hazırlanması ve yangın sonrası hasar tespiti gibi çok yönlü işlevleri üstlendiğini ortaya koymuştur. Elde edilen bulgular, bu sistemlerin uzun süre havada kalabilme, geniş alanları yüksek çözünürlükte tarayabilme ve riskli bölgelerde insan müdahalesi olmadan görev icra edebilme gibi avantajları sayesinde operasyonel ve stratejik değer taşıdığını göstermektedir. Ancak, hava sahası koordinasyonu, görüntü iletim kesintileri, veri paylaşımı eksiklikleri ve kurumsal deneyim yetersizliği gibi teknik ve yönetsel zorlukların, İHA'ların etkinliğini sınırladığı da belirlenmiştir. Çalışma; MALE sınıfı İHA'ların taktiksel, kurumsal ve yönetişimsel dönüşüm kapasitesine sahip stratejik araçlar olduğunu ortaya koymakta; bu doğrultuda teknoloji yatırımları, veri temelli karar sistemleri, etik yönetişim ilkeleri ve uluslararası iş birliklerini içeren bütüncül politika önerileri sunmaktadır. Ayrıca, bu sistemlerin eğitim süreçlerinde, kurumsal hafızanın oluşturulmasında ve karar destek mekanizmalarının geliştirilmesinde kullanılmaya başlanması, çalışmanın literatüre özgün katkılarından biri olarak değerlendirilmektedir. Anahtar Kelimeler: MALE Sınıfı İnsansız Hava Araçları, Orman Yangınlarıyla Mücadele, Yeni Kamu İşletmeciliği, Bütüncül Yangın Yönetimi, Karmaşık Sistemler Teorisi