Yeni sentezlenen bazı fenilpropiyonik asid türevlerinin kronik hafif stres modeli oluşturulmuş sıçanlardaki antidepresan etkilerinin araştırılması

Bu tez çalışmasında kimyasal yapısı ibuprofen'e benzeyen 10 adet orijinal 2-fenilpropiyonik asid türevi bileşik (1a-1j) sentezlenmiştir. Bileşiklerin yapıları 1H-NMR, 13C-NMR ve kütle spektroskopisi yöntemleri ile aydınlatılmış, siklooksijenaz (COX) enzimleri üzerindeki etkileri in vitro ve in silico olarak incelenmiştir. Antidepresan etkinliğin araştırılması için sıçanlarda kronik öngörülemeyen hafif stres ile depresyon modeli oluşturulmuştur. Hayvanların depresyon parametreleri sükroz tercihi, modifiye zorlu yüzme (MZYT) ve püskürtme testleriyle; motor aktiviteleri ise aktivitemetre ölçümleriyle değerlendirilmiştir. Deney protokolü kapsamında sıçanların vücut ve adrenal bez ağırlıkları kaydedilmiş; serum ACTH ve proinflamatuvar sitokin seviyelerinin değişimi ELISA yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. 1a ve 1b kodlu bileşikler COX-1 ve COX-2 enzimi üzerinde inhibitör etki göstermiş, moleküler modelleme çalışmaları da bu bulguları desteklemiştir. In vivo deneyler 1a ve 1b bileşiklerinin (50 mg.kg-1) stres uygulanan sıçanların azalmış sükroz tercihlerini, yüzde tımarlanma sürelerini, vücut ağırlıklarını ve motor aktivitelerini anlamlı ölçüde artırdığını göstermiştir. Bu bileşikler MZYT'de stresli sıçanların artan immobilite sayılarını azaltmış, azalan yüzme sayılarını artırmıştır. 1a ve 1b uygulanan gruplarda, stresli sıçanların artan sağ ve sol adrenal bez ağırlık değerleri ve serum ACTH, TNF-α ve IL-1β seviyeleri kontrol düzeylerine dönmüştür. Elde edilen sonuçlar 1a ve 1b kodlu bileşiklerin antidepresan etki gösterdiğine ve bu etkiye depresyon patogenezinde rol oynayan çeşitli inflamatuvar mekanizmaların baskılanmasının aracılık ettiğine işaret etmiştir.