Yeni tip oligomerik yapılı metal kompleksi içerikli ağartıcı katalizörlerinin sentezlenmesi, karakterizasyonu ve etkinliklerinin ölçülmesi

Bu tez çalışması kapsamında, deterjan uygulamalarında ağartma katalizörü olarak kullanılabilecek fonksiyonel ftalosiyaninler sentezlenmiş ve katalitik etkinlikleri araştırılmıştır. Ftalosiyaninler, yüksek stabilite, yapısal esneklik, çeşitli koordinasyon özellikleri, mükemmel spektroskopik özellikleri ve zengin redoks kimyası nedeniyle, ilginç endüstriyel uygulamalar için bilinen N4-makrosiklik bileşiklerdir. Periyodik tablonun d-blok metallerini ihtiva eden ftalosiyaninler, olefinlerin, alkollerin, aromatik maddelerin ve diğer bazı bileşiklerin katalitik oksidasyonlarında etkili bir katalizör olarak yaygın olarak kullanılmaktadır. Schiff bazları, çoğu geçiş metali ile kompleks oluşturabildiğinden, koordinasyon kimyasının gelişiminde önemli rol oynamıştır. Bu bileşiklerin üstün katalitik özelliklerinden dolayı yeni moleküler malzemelerin oluşturulması yönünde çalışmalar yoğunlaşmaktadır. Bunun için tezin ilk aşaması, Co(III), Mn(III), Fe(III) iyonlarını içeren Schiff bazı metal komplekslerinin doğrudan oksijen köprüleri yoluyla Pc çekirdeğine bağlanmasıyla elde edilen ftalosiyaninleri (8-10, 16-18, 22-24) ve aynı amaçla Co(II) ve Mn(II) terpiridin komplekslerini taşıyan ftalosiyaninleri (33-34) içermektedir. İkinci aşamada, mangan merkez atomu içeren nötr (34-36) ve katyonik (37) ftalosiyaninler, sonraki aşamada demir ve kobalt merkez atomlarını içeren nötr (38-39) ve kafes tipi (40-41) ftalosiyaninler, son aşamada ise kobalt ve mangan merkez atomu içeren benzimidazol substitue ftalosiyaninler (44-45, 47-48) elde edilmiştir. Elde edilen bu dört farklı sınıf ftalosiyanin bileşiklerinin karakterizasyonu, erime noktası, elementel analiz, FT-IR, 1H-NMR, 13C-NMR, UV-Vis, ICP-OES ve kütle (MALDI-TOF) spektral verileri ile yapılmıştır. Elde edilen moleküllerin ağartma katalizörü olarak performansları, spektrofotometrik yöntem kullanılarak incelenmiştir. Hazırlanan katalizörlerin, toz deterjan formülasyonlarında ticari olarak kullanılan tetraasetiletilendiamin (TAED) ağartıcı aktivatöründen 25°C'de daha iyi ağartma performansı sergilediği bulunmuştur.