Yeni tiyazol-karbohidrazon türevleri: Sentezi, karakterizasyonu ve ache inhibitörleri olarak çok yönlü değerlendirilmesi

Alzheimer hastalığının ilerleyici ve tedaviye dirençli doğası, yüksek özgüllüğe sahip ve yan etkisi düşük yeni asetilkolinesteraz (AChE) inhibitörlerine olan ihtiyacı giderek artırmaktadır. Bu tez kapsamında, tiyazol çekirdeği ve karbohidrazon farmakoforunu bir arada içeren on adet yeni 3-metil-2-(fenilimino)-2,3-dihidrotiyazol-4-karbohidrazon türevi (24 a–j) tasarlanmış ve sentezlenmiştir. Tüm bileşiklerin yapısal doğrulamaları FT-IR, ¹H NMR, ¹³C NMR, LC-QTOF-MS ve LC-MS teknikleriyle gerçekleştirilmiş, saflıkları ve kimyasal yapıları teyit edilmiştir. İn vitro enzim testleri, ara ürünler 21 (IC₅₀ = 0.105 μM) ve 23 (0.233 μM) ile birlikte özellikle 24b (0.052 μM), 24d (0.066 μM), 24f (0.076 μM) ve 24h (0.114 μM) bileşiklerinin submikromolar düzeyde AChE inhibisyonu gösterdiğini ortaya koymuştur. Tüm bileşikler, BChE üzerinde anlamlı bir etki göstermemiştir (IC₅₀ > 1 mM). Ayrıca seçilen türevler (24b ve 24f), MAO‑A (IC₅₀ = 0.072 ve 0.091 μM) ve MAO‑B (0.064 ve 0.081 μM) enzimlerini de inhibe ederek çoklu hedefli inhibitör profiline sahip olduklarını göstermiştir. Moleküler docking çalışmaları, sentezlenen karbohidrazon türevlerinin (24a–j), katalitik ve periferik anyonik bölgelerle güçlü etkileşimler kurarak AChE'ye yüksek bağlanma afinitesi sergilediğini doğrulamıştır. Bu bulgular, tiyazol‑karbohidrazon iskeletinin asetilkolinesteraz inhibitör tasarımında umut vadeden adaylar sunduğunu ve Alzheimer tedavisine yönelik daha ileri farmakokinetik ve biyolojik çalışmalar için güçlü bir temel oluşturduğunu göstermektedir.