Yeniçağa Gölü'ndeki (Bolu) zooplankton biyokütlesinin zamana bağlı değişimi

Bu çalışmada Mayıs 2017-Nisan 2018 ve Aralık 2021-Kasım 2022 tarihleri arasında Yeniçağa Gölü'nde zooplanktonunun biyokütle değişimleri zamana bağlı olarak incelenmiş, zooplanktonun tür zenginliği ve yoğunluğu gibi parametreleri de tespit edilerek değerlendirilmiştir. Ayrıca Aralık 2021-Kasım 2022 tarihleri arasında aylık olarak gerçekleştirilen arazi çalışmalarında Yeniçağa Gölü'nün bazı fizikokimyasal özellikleri incelenmiş, zooplankton biyokütlesi ile bu parametrelerin ilişkisi istatistiksel analizler kullanılarak yorumlanmıştır. Yeniçağa Gölü'nün trofik düzeyi klorofil-a, toplam fosfor değerleri ve Carlson TSI İndeksleri ile değerlendirilmiş, elde edilen sonuçlara göre gölün genelde ötrofik düzeyde olduğu ancak bazı aylarda trofik seviyenin hipertrofiye yaklaştığı anlaşılmıştır. Yeniçağa Gölü'nde 2017-2018 döneminde zooplanktonun 4 Cladocera, 4 Copepoda ve 9 Rotifera türü olmak üzere toplam 17 türden, 2021-2022 döneminde ise 4 Cladocera, 3 Copepoda ve 12 Rotifera türü olmak üzere toplam 19 türden oluştuğu belirlenmiştir. Zooplanktonun 2017-2018 döneminde sayısal olarak %48'ini Copepoda, %38'ini Rotifera ve %14'ünü Cladocera, 2021-2022 döneminde ise %83,08'ini Rotifera, %12,84'ünü Copepoda ve %4,09'unu Cladocera grubundaki organizmalar oluşturmuştur. Zooplanktonda yer alan alan grupların sayısal olarak oransal katkılarında zamana bağlı bir değişim tespit edilmiştir. Buna göre zooplanktonda Rotifera grubuna ait organizmalarda çok belirgin sayısal artış gerçekleşmiştir. Yeniçağa Gölü'nde 2017-2018 döneminde zooplankton biyokütlesinin %70,42'sini Copepoda, %27,99'unu Cladocera ve %1,60'ını Rotifera oluşturmuştur. Gölde 2021-2022 döneminde ise zooplankton biyokütlesinin %50,59'unu Copepoda, %32,03'ünü Cladocera ve %17,38'ini Rotifera oluşturmuştur. Zooplankton biyokütlesine katkı veren grupların oransal değerlerinde zamana bağlı değişimler tespit edilmiştir. Buna göre Rotifera ve Cladocera gruplarında zooplanton toplam biyokütlesine olan oransal katkı artış gösterirken, Copepoda grubunda oransal katkı azalmıştır. Zooplankton biyokütlesi ile suyun bazı fizikokimyasal parametreleri arasındaki ilişkiyi belirlemek için Pearson Korelasyon analizi yapılmıştır. Analiz sonuçları zooplankton biyokütlesinin pH, turbidite ve klorofil-a'dan negatif olarak, elektriksel iletkenlik, TDS ve ışık geçirgenliğinden ise pozitif olarak etkilendiğini göstermiştir. Yeniçağa Gölü'nde Mayıs 2017-Nisan 2018 döneminde zooplanktonda ortalama toplam biyokütle değeri 25.691 µg/m3 olarak, Aralık 2021-Kasım 2022 döneminde ise ortalama toplam biyokütle değeri 47.884 µg/m3 olarak hesaplanmış, biyokütlenin zamana bağlı belirgin bir artış gösterdiği tespit edilmiştir. Ayrıca, zamansal farklılık istatistiksel olarak da anlamlı bulunmuştur (p < 0.05). Sonuç olarak bu çalışmada iki zaman serisi göz önüne alındığında sayısal ve biyokütle açısından Cladocera ve Copepoda gruplarındaki organizmalarda azalma, Rotifera grubundaki organizmalarda ise artış tespit edilmiştir. Ayrıca Rotifera grubu sayısal olarak zooplanktona önemli katkı sağlarken, bu grubun biyokütleye olan katkısı diğer gruplara göre daha düşük seviyede kalmıştır.