Yenilikçi eğitim ve öğretim uygulamaları kapsamında Belçika'daki iki dilli Türk çocuklarına Türkçenin eğitimi ve öğretimi üzerine bir çalışma (Gent örneği)

Belçika'da yaşayan Türk kökenli çocuklar eğitim sistemi içerisinde belirli sorunlar yaşamaktadırlar. Özellikle ana dilin ve öğretim dilinin yeterince bilinmemesi Türk kökenli çocukların yaşadığı eğitim sorunlarının başında gelmektedir. Ana dili ve toplum dili birbirinden farklı olan Belçika'daki Türk kökenli çocuklar bir yandan ulusal kimliklerini kazanmak için ana dili olan Türkçeyi, bir yandan da öğretim dili olan Flamanca/Fransızcayı öğrenmek zorundadırlar. Yaşam alanları iki dilli ve iki kültürlü olmasına rağmen altı yaşına geldiklerinde ne Türkçede ne de Flamancada tek dilli akranlarının ulaştığı dil ve düşünce düzeyine ulaşamamaktadırlar. Belçika'da yaşayan Türk kökenli çocuklar uyum ve iletişim sorunları nedeniyle eğitim sistemi içerisinde Belçikalı akranlarının ulaştığı eğitim başarısına ulaşamamaktadırlar. Belçika'nın Flaman bölgesinde 2016 yılından bu yana Belçika Hükümeti tarafından kaldırılan Türkçe ve Türk Kültür dersleri Flaman bölgesinde yaşayan ve ana dillerini geliştirmek isteyen Türk kökenli çocuklar için sorun teşkil etmektedir. Flaman bölgesindeki Türk kökenli çocuklar için Türkçelerini geliştirme ve Türk kültürünü etkin bir biçimde tanıma imkânı sağlanması büyük önem taşımaktadır. Türk kökenli çocuklar ana dillerini öncelikle ailelerinden ve yakın çevrelerinden öğrenmektedirler. Belçika'daki Türk kökenli çocukların Türkçeyi kullanırken Türkçenin kuralları ve telaffuzu açısından birtakım yanlışlıklar yaptıkları görülmektedir. Yapılan farklı çalışmalarda Türk çocuklarının ana dillerinde oluşturdukları anlatımlarda hata yaptıkları ve kendilerini ifade etmede zorlandıkları tespit edilmiştir. Bu durum yazılı anlatımlar için de geçerlidir. Belçika'nın eğitim sisteminde mevcut olan etnik eşitsizlik her ne kadar giderilmeye çalışılsa da yabancı uyruklu öğrenciler eğitim sistemi içerisinde Belçikalı akranlarıyla aynı başarı oranına ulaşmakta zorlanmaktadır. Aynı zamanda çoğu okulun yabancı uyruklu öğrencilerin ana dillerine yasaklayıcı bir tavır ile yaklaşmaları bu çocukların okulda kendilerini iyi hissetmemelerine sebep olmaktadır. Günümüzde Flaman bölgesindeki okullarda ana dillerinin kabul görmesi için farklı çalışmalar yürütülmektedir. Aynı zamanda okul saatlerinden sonra Türkçe ve Türk Kültürü derslerine yer verilmesi öğrencilerin ana dillerini geliştirmesi Flamancalarının da düzelmesine katkı sağlayacaktır. 2016 yılından sonra Flaman bölgesinde Türkiye'den gelen Türkçe ve Türkçe Kültür Dersi Öğretmenlerinin kabul görmemesinin gerekçelerinden birisi Belçika'nın diline ve kültürüne yeterince hâkim olmadıkları yönündeki görüş olmuştur. Flaman bölgesine öğretmenlerinin atanamamasından dolayı derneklerde ve camiilerde Türkçe derslerinin gönüllüler tarafından verilmesine devam edilmektedir. Fakat bu dersler çoğu zaman okullarda verilen derslerden uzak ve sınıf öğretmenleri, okul müdürleriyle ve yaşanılan ülkenin eğitim sisteminden bir haber verilmektedir. Bu bağlamdan yola çıkarak araştırmanın konusu Belçika'daki iki dilli Türk çocuklarına Türkçenin öğretimi oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini Belçika'nın Flaman bölgesinde yer alan Gent şehrindeki Daltonschool De Lotus İlkokulunun üçüncü ve dördüncü sınıflarında okuyan on sekiz Türk kökenli öğrenci oluşturmaktadır. Araştırma çerçevesinde konuyla ilgili olarak yerli ve yabancı literatür taranmış ve konu ile ilgili daha önce yapılan çalışmalar incelenmiştir. Araştırmanın kapsamı ve içeriği nitel araştırma yöntemine uygun olarak gerçekleştirilmiştir. Nitel veriler 5 Kasım 2018–20 Haziran 2019 tarihleri arasında öğrencilerle, velilerle, okul yönetimi ve sınıf öğretmenleriyle yapılan görüşmeler ve gözlem sonucunda elde edilmiştir. Araştırmanın nitel verileri olan görüşme kayıtları içerik analizi, içerik analizi türlerinden de kategorisel analiz kullanılarak analiz edilmiştir. Okul ortamında gösterdikleri farklılıklar ve sınav puanlarına yansıyan değişiklikler kaydedilmiştir, veriler analiz esnasında kodlanmış, ardından kodları genel düzeyde açıklayan kategoriler belirlenmiş ve bulgular yorumlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Belçika'da Türkçe öğretimi, İki dillilik, Türkçe öğretimi, Eğitim başarısı