Yer radarı ile karstik boşluk araştırmaları

Bu çalışmada karbonatlı kayaçların hakim olduğu Konya ilinin Ilgın ilçesinde karstik boşlukların araştırılmasına yönelik yer radarı ölçümleri yapılmıştır. Yer radarı yöntemi, yüksek frekanslı elektromanyetik prensip ile çalışan sığ jeofizik araştırma yöntemlerinden biridir. Teknolojik gelişmelerle birlikte kullanım alanı da genişleyen yer radarı, jeolojik, arkeolojik ve diğer birçok araştırma alanında kullanılmaya başlanmıştır. Karstik bölgelerde insan sağlığı ve jeoteknik açıdan tehlike barındıran bu boşlukların tespiti ile söz konusu alanlara yapılacak mühendislik yapılarının planlaması daha doğru olarak yapılabilmektedir. Bu alanlarda oluşturulacak yapılar yer altında bulunan boşluklarda gerçekleşebilecek çökmeler neticesinde ciddi hasar alma ihtimaline sahiptir. Bu nedenle karstik boşlukların oluşum şekillerinin ve yer altındaki uzanımlarının dikkatle araştırılması gerekmektedir. Yer radarının kolay uygulanabilen bir yöntem olması ve kısa zamanda geniş alanlar tarayabilmesi, bu gibi araştırmalarda yoğun olarak kullanılmasını sağlamaktadır. Çalışma sahasında 100 MHz'lik merkez frekansa sahip anten kullanarak toplamda uzunluğu 7.3 km'yi derinliği 5 m'yi bulan profil verisi elde edilmiştir. Daha önceki çalışmalar dikkate alınarak, çeşitli aşamalardan oluşan veri işlem sonuçları karşılaştırılmalı olarak değerlendirilerek en uygun veri işlem yöntemi belirlenmiştir. Elde edilen radargramlardan toplam uzunluğu 350 metreyi bulan dört tanesi seçilerek yorumlanmış ve boşluklu, çatlaklı ve deformasyonlu bölgeler belirlenmiştir. Yorumlanan verilerde detaylı olarak polarizasyon analizi ve genlik analizi yapılmıştır. Boşluk olan yapılar belirlenerek empedans değerleri üzerinden birbirleriyle olan ilişkileri ortaya konmuştur. Elde edilen sonuçlar bölgede mevcut sondaj ve jeoloji verilerinin ışığı altında değerlendirilerek karstik yapıların modellemesi yapılmıştır. Radargramlarda yorumlanan anomalilerin parametreleri hesaplanarak önce basit modelleme ardından da karmaşık modelleme yapılmıştır. Modelleme sonuçları da radargramlarda yapılan analizleri desteklemektedir. Bu tez çalışması ile karstik bölgelerde yer radarı verilerinin işlenmesinde izlenilecek yaklaşımların belirlenmesi, elde edilen radargramların yorumlanması ve modellenmesi konusunda bilgiler sunan bir kaynak ortaya konulmuştur.