Orphan drug logistics

"Yetim ilaçlar" yetim hastalıklarını tedavi etmek için geliştirilen tıbbi ürünlerdir. Az sayıda hasta bu tarz ilaçlara ihtiyaç duyduğu için, ilaç endüstrisi yetim ilaçlar ile pek ilgilenmemektedir. Bu nedenle küçük miktarlarda üretilmektedirler ve tedarik edilmeleri zordur. Ayrıca, bazı durumlarda yetim ilaçların hastalara acil olarak ulaştırılması gerekmektedir. Yetim ilaçların hastaya ulaştırılması için bazı düzenlemeler vardır. Bu düzenlemeler ülkeler arasında farklılık göstermektedir. Bu tezde, Türkiye özelindeki uygulama kapsamında yetim ilaçların lojistiğine odaklanılmıştır. Türkiye'deki uygulama dinamiklerini analiz edilmiştir ve ilgili Yöneylem Araştırması (YA) problemi tanımlanmıştır. Genel problem konumlandırma ve rotalama probleminin bir uygulaması olarak düşünülebilir. Aciliyet ve ambulans azlığına göre dört performans ölçütü tespit edilmiştir. Mevcut sistemdeki temel amaç ilaca ihtiyacı olan hastaya kısa sürede ilacı yetiştimektir. Bu nedenle, toplam mesafenin en aza indirilmesi ilk performans ölçütü olarak seçilmiştir. Ancak, her şehirdeki ambulansların azlığından dolayı, toplam ekstra rahatsızlık, maksimum ekstra rahatsızlık ve rahatsız edilen toplam şehir sayısı da analiz edilmiştir. Bu problem kapsamında, çok amaçlı optimizasyon yapmakla beraber Pareto-optimal çözümlerini analiz etmek için Epsilon-kısıt yöntemi kullanılmıştır. Türkiye örneği üzerinden hesaplamalar ve analizler yapılmıştır.