Yetişkin bağlanma stillerinin erken dönem uyumsuz şemalar ile ilişkinin incelenmesi

Bağlanma, çocuk ve bakım veren arasında gelişmiş olan ilişkide, bakım veren ile çocuğun ihtiyacı olan yakınlık arayışı sırasında ortaya çıkan, tutarlılık ve süreklilik içerisinde olan duygusal bir bağdır. Bağlanma kavramının geliştirilmesine yönelik çeşitli çalışmalar uzun yıllar boyunca yapılmış ve kavramla ilgili çeşitli modeller ortaya konulmuştur. Bu modeller, bireylerin yaşamlarının farklı dönemlerinde geliştirdikleri bağlanma stillerini anlamaya ve sınıflandırmaya olanak tanımaktadır. Yetişkinlikte bağlanma ise, bireyin kendisine fiziksel ve psikolojik güvenlik sağlayacak diğerleriyle etkileşimde bulunması ve bu kişilerle yakın ilişkilerini sürdürme eğilimidir. Bilişsel kuram çerçevesinde sıkça kullanılan şema kavramı ile bağlanma kuramı arasında kavramsal bir yakınlık söz konusudur. Şemalar, bireyin kendisi, diğerleri ve dünya hakkında geliştirdiği, bilişsel ve duygusal düzeyde organize olmuş yapılandırmalardır. Özellikle erken dönem uyumsuz şemalar, bireyin çocukluk dönemindeki temel duygusal ihtiyaçlarının yeterince karşılanmaması sonucu oluşan ve yaşam boyu işlevselliği etkileyen bilişsel-duygusal örüntülerdir. Dolayısıyla bu çalışmada yetişkin bağlanma stilleri ile erken dönem uyumsuz şemalar arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırma nicel bir araştırma olup ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışmanın araştırma grubunu 19-63 yaş aralığında bulunan 193 birey oluşturmaktadır. Katılımcıların %72,5'ini (n= 140) kadınlar, %27,5'ini (n= 53) erkekler oluşturmaktadır. Veriler kolayda örnekleme yoluyla dijital ortamda toplanmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak kişisel bilgi formu, Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri-II ve Young Şema Ölçeği Kısa Form-3 kullanılmıştır. Araştırmanın analiz sonuçları incelendiğinde, yetişkin bağlanma stillerinin erken dönem uyumsuz şemalar ile ilişki içinde olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte yetişkin bağlanma stilleri yaş ve cinsiyete göre anlamlı bir farklılık göstermez iken; romantik ilişki varlığı ve çocuklukta kim tarafından yetiştirildiği değişkenine göre anlamlı bir farklılık gösterdiği gözlemlenmiştir. Erken dönem uyumsuz şemalarda ise, yaş ve çocuklukta kim tarafından yetiştirildiği değişkenine göre anlamlı bir farklılık gözlenmediği; cinsiyet ve romantik ilişki varlığı değişkenin de anlamlı bir farklılık gözlendiği sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgular literatür ışığında tartışılmış ve araştırmacılar ile uygulayıcılara yönelik önerilerde bulunulmuştur.