Yetişkinlerde deprem korkusu ile umut arasındaki ilişkide öz-şefkatin aracı rolünün incelenmesi

Bu araştırmanın amacı üç yönlüdür. Birincisi, deprem korkusunun öz-şefkat ve umut ile arasındaki ilişki incelenmiştir. İkincisi, yetişkinlerin deprem korkusu düzeylerinin cinsiyet, yaş, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depreminden nasıl etkilendikleri ve deprem yaşantısı geçirip geçirmedikleri gibi değişkenler açısından incelenmiştir. Üçüncüsü ise deprem korkusunun umut ile arasındaki ilişkide öz-şefkatin aracılık rolü incelenmiştir. Araştırma betimsel bir çalışma olup araştırmanın örneklemini ulaşılan Türkiye'nin şehirlerindeki 18 yaş ve üstü toplam 425 bireyi oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Deprem Korkusu Ölçeği, Öz-Şefkat Ölçeği Kısa Formu, Sürekli Umut Ölçeği ve araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Dahası uygulanan anket çalışması, online ve yüz yüze olarak iki şekilde doldurulmuştur. Araştırma kapsamında elde edilen veriler, bilgisayar ortamında analiz edilmiştir. İlk olarak ön analizler gerçekleştirilmiştir. Ön analizler sonucunda araştırma değişkenleri arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla Pearson Korelasyon Analizi kullanılmıştır. Araştırma değişkenleri arasındaki ilişkiler incelendiğinde deprem korkusu ile öz-şefkat arasında negatif; deprem korkusu ile umut arasında negatif ve umut ile öz-şefkat arasında pozitif yönde anlamlı ilişkilerin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ardından araştırmanın bağımlı değişkenini oluşturan deprem korkusu çeşitli değişkenler açısından incelemesi amacıyla bağımsız örneklemler t testi ve ANOVA kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, yetişkinlerin deprem korkusu düzeylerinin cinsiyet, yaş, deprem yaşantısı ve 6 Şubat 2023 depreminden kişisel etkilenme durumu açısından anlamlı bir şekilde farklılaşıp farklılaşmadığu belirlenmiştir. Gerçekleştirilen analizler neticesinde sonuçlar değerlendirilmiştir. Araştırmanın bir sonraki aşamasında, deprem korkusu ile umut arasındaki ilişkide öz-şefkatin aracı değişken olarak rolünü incelemek amacıyla Hayes (2018) tarafından geliştirilen PROCESS makrosu ve çağdaş yaklaşım kullanılmıştır. Aracılık etkisinin istatistiksel anlamlılığını ve büyüklüğünü değerlendirmek için bootstrap güven aralıkları analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, öz-şefkatin deprem korkusu ile umut arasındaki ilişkide aracı rol üstlendiği sonucuna varılmıştır. Bulgular alanyazında elde edilen bilgiler doğrultusunda tartışılmış ve bundan hareketle araştırmacılara ve uygulamacılara yönelik önerilerde bulunulmuştur.