Yetişkinlerde kişilik, dayanıklılık ve dini atıflar ilişkisinin incelenmesi

Kişilik, birey var olduğu andan itibaren hayatın hemen her noktasına iz bırakan bir yapıdır. Kriz durumlarında daha sağlam biçimde yola devam etmeyi sağlayan psikolojik dayanıklılık, din ve maneviyata yönelik tutarlı bir imaj oluşturan dini atıflar da kişilikten etkilenen ögelerdir. Özellikle günümüz dünyasında her türlü sorunun kolayca yayılarak küreselleşmesi, yalnızlaşma, anlam yitimi, ekonomik sıkıntılar gibi pek çok istenmeyen durum dayanıklılık kavramı üzerine daha çok eğilmeyi gerekli kılmaktadır. Diğer yandan din ve maneviyat bireye kriz durumlarından ölüm sonrasına kadar geniş bir çerçevede anlam ve bilgi sunmaktadır. Kişilik, dayanıklılık ve dini atıfların birbirlerini etkilediği düşünülmektedir. Çalışmanın amacı kişilik, dayanıklılık, dini atıf arasındaki ilişkinin ortaya konulması ve araştırmanın temel değişkenlerini (kişilik, dayanıklılık, dini atıf) demografik değişkenler (cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu, yaş, gelir durumu, meslek grubu) ve dini yaşam göstergelerine göre karşılaştırmaktır. Araştırmaya 18-65 yaş aralığında Türkiye'de yaşayan 472 yetişkin katılmıştır. Araştırmada kullanılan ölçekler, online ortama aktarılarak katılımcılarla paylaşılmıştır. Araştırmada Işık'ın (2016) geliştirdiği ''Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği''; John, Donahue ve Kentle'ca (1991) geliştirilip Türkçe uyarlaması Sümer ve Sümer'ce (2005) yapılan ''5 Faktör Kişilik Ölçeği''; Garey ve diğerleri (2018) tarafından geliştirilip Türkçeye Bakır, Vural, Ayten (2024) tarafından uyarlanan ''Dini Atıf Ölçeği'' ve araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu' kullanılmıştır. Çalışma sonucunda nörotizm ile dayanıklılık arasında anlamlı ve negatif; dışadönüklük, uyumluluk, gelişime açıklık, özdenetim ile dayanıklılık arasında anlamlı ve pozitif bir ilişki bulunmuştur. Dini atıflar ile; kişilik ve dayanıklılık arasında anlamlı bir ilişki vardır. Dışadönüklük, uyumluluk, gelişime açıklık ve özdenetim dayanıklılığın anlamlı birer yordayıcısı olup dini atıfların dayanıklılık üzerinde herhangi yordayıcı etkisi tespit edilmemiştir. Kişilik, dayanıklılık ve dini atıflar; demografik değişkenler ve dini yaşam göstergelerine göre büyük oranda istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermektedir.