Yıllar içinde jinekolojik operasyonlarda ERAS protokolünün entegrasyonu ile postoperatif dönemde iyileşmeye katkısının araştırılması

Amaç: Bu çalışmada 2017-2020 ve 2020-2023 arasında jinekoloji-jinekolojik onkoloji kliniğimizde opere olan hastalarda 2020 yılında entegrasyonu olan ERAS protokolünün uyumu ve sonuçları incelemeyi hedefledik. Gereç ve Yöntem: 2017-2020 ve 2020-2023 yılları arasında Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Jinekoloji-Jinekolojik Onkoloji kliniğinde cerrahi olan 1799 hasta ERAS protokolünün cilt temizliğinde klorhekzidin kullanımı, dren ve nazogastrik katater (NG) kullanmama, oral karbonhidrat solüsyonu kullanma, operasyona 2 saat kalana kadar berrak sıvı alma, mekanik barsak temizliği yapmama, minimal invaziv cerrahi, tromboemboli profilaksisi ve onam-bilgilendirme olmak üzere 9 öğenin entegrasyonu ve sonuçları bu iki farklı zaman diliminde hasta grupları arasında karşılaştırılarak retrospektif olarak incelendi. Bulgular: Çalışma 2020 sonrası ERAS protokolü entegrasyonu ve 2020 öncesi olarak iki ana gruba ayrıldı. 2020 sonrasında cilt temizliğinde klorhekzidin kullanımı, dren kullanmamak, oral karbonhidrat solüsyonu kullanmak, operasyona iki saat kala berrak sıvı alma, mekanik barsak temizliği yapmama, kolorektal anostomoz kaçağının olmaması (p<0,05) 2020 öncesine göre anlamlı bulunmuştur. Minimal invaziv cerrahi, tromboemboli profilaksisi ve bilgilendirme-onam 2020 öncesinde de hastalara yapıldığı için 2020 sonrasında anlamlı fark bulunamamıştır. Hastalar patolojilerine göre benign, over kanseri ve diğer malign olarak üç gruba ayrılmıştır. Çalışmaya 1769 hasta dahil edildi. Borderline ve jinekoloji dışı çıkan kanserler dahil edilmedi (30 hasta). ERAS protokolünün 9 öğesinin entegrasyon oranı benign hastalarda 2020 öncesinde % 55'ten 2020 sonrasında % 90'a, over kanseri hastalarında 2020 öncesinde % 45'ten sonrasında % 85'e ve diğer malign hastalarda 2020 öncesinde % 45'ten sonrasında % 85'e çıkarılmıştır. Patolojisi benign hastalarda cilt temizliğinde klorhekzidin kullanımı, dren kullanımının azalması, oral karbonhidrat verilmesi, oralin operasyona 2 saat kala sıvı alımının açık olması ve mekanik barsak temizliği yapılmaması (p<0,05) istatistiksel olarak 2020 sonrasında 2020 öncesine göre anlamlı bulunmuştur. Benign hastalarda 2020 sonrasında hastanede kalış süresi (p<0,05) 2020 öncesine göre süreleri kısaldı ve anlamlı bulundu. Yara yeri enfeksiyonu, hastaneye tekrar başvuru ve operasyon süresi (p>0,05) 2020 öncesine göre sayısı değişmeyerek istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı. Over kanseri hastalarda cilt temizliğinde klorhekzidin kullanımı, oral karbonhidrat verilmesi, oralin operasyona 2 saat kala sıvı alımının açık olması ve mekanik barsak temizliği yapılmaması (p<0,05) istatistiksel olarak 2020 sonrasında 2020 öncesine göre anlamlı bulunmuştur. Over kanseri hastalarda operasyon süresi, hastanede kalış süresi, yara yeri enfeksiyonu ve hastaneye tekrar başvuru (p>0,05) 2020 öncesine göre süre ve miktar olarak değişmedi, istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı. Diğer malign hastalarda cilt temizliğinde klorhekzidin kullanımı, oral karbonhidrat verilmesi, oralin operasyona 2 saat kala sıvı alımının açık olması, tromboemboli profilaksisinin yapılması ve mekanik barsak temizliği yapılmaması (p<0,05) istatistiksel olarak 2020 sonrasında 2020 öncesine göre anlamlı bulunmuştur. Diğer Malign hastalarda operasyon süresi, hastanede kalış süresi, yara yeri enfeksiyonu ve hastaneye tekrar başvuru (p>0,05) 2020 öncesine göre süre ve miktar olarak değişmedi, istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı. Sonuç: 2020 yılından itibaren ERAS protokolünün daha yüksek oranla entegrasyonuyla beraber benign hastalarda hastanede kalış süresi azalmış, ancak malign hastalarda değişmemiştir. Bu sonucun malign hastalardaki bazı öğelerde entegrasyon oranının düşük kalmasının yanında VKİ, komorbidite, yaş, sigara kullanımı, primer sitoredüktif cerrahi, yüksek cerrahi kopleksisite ve ASA skoruna bağlı olabileceği ortaya konmuştur. Sonuç olarak, hasta dostu konseptiyle ERAS protokolünün benimsenmesi ile daha konforlu preoperatif ve postoperatif süreçlerle hastaların daha hızlı iyileşmesine katkı sağladığı anlaşılmaktadır. Anahtar Sözcükler: ERAS protokolü, Benign jinekoloji, Jinekolojik onkoloji, Over kanseri, Jinekoloji cerrahi