Yoğun bakım dışı hastanede gelişen pnömoni olgularında 72. saat klinik değerlendirmeleri uzun dönem sağlık sonuçlarının belirleyicisi mi?

Giriş ve Amaç: Hastanede gelişen pnömoni (HGP), ileri tanı ve tedavi yöntemlerine rağmen; yaşlı ve immünsüprese hasta sayısının artışı, invaziv girişimler ve antibiyotik direncinin yaygınlaşması nedeniyle günümüzde önemli bir sağlık sorunudur. Literatürde, yoğun bakım dışı HGP olgularında, 72. saatteki klinik değerlendirmelerin uzun dönem sağlık sonuçlarıyla ilişkisini inceleyen çalışmalar sınırlıdır. Bu çalışmanın amacı, yoğun bakım dışı HGP olgularında tanı anı (0. gün) ile 72. saat (3. gün) klinik ve laboratuvar bulgularını karşılaştırarak, bu değerlendirmelerin 12. haftadaki sağlık sonuçları (mortalite, pnömoni nüksü) üzerindeki etkilerini incelemektir. Elde edilen verilerle, erken müdahale, antibiyotik kullanımının azaltılması ve hasta yönetiminin iyileştirilmesi hedeflenmektedir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, Nisan 2024 – Şubat 2025 tarihleri arasında Manisa Celal Bayar Üniversitesi Hastanesi'nde, yoğun bakım dışı servislerde izlenen ve HGP tanısı alan hastalar üzerinde yürütülmüş retrospektif bir kohort çalışmasıdır. Hastaların demografik özellikleri, klinik ve laboratuvar bulguları, mikrobiyolojik verileri ile tedavi süreçleri sistematik biçimde kaydedildi. Çalışmada, tanı anı (0. gün) ve tedavinin 72. saati (3. gün) laboratuvar enfeksiyon parametreleri (lökosit, nötrofil, C-reaktif protein, prokalsitonin) karşılaştırmalı olarak değerlendirildi. Aynı zaman noktalarında, hastalara ait PSI (Pneumonia Severity Index), APACHE II, CURB-65 ve CURBS-65 gibi klinik skorlama sistemleri hesaplanarak 12. haftadaki sağkalım üzerindeki olası etkileri incelendi. Sonlanım değişkenleri olarak mortalite, pnömoni nüksü ve 12. haftadaki sağkalım durumu dikkate alındı. Elde edilen veriler "IBM SPSS Statistics 21" yazılımı kullanılarak analiz edildi. Sağkalım analizleri Kaplan-Meier yöntemiyle gerçekleştirildi, mortaliteyi etkileyen faktörlerin belirlenmesinde Pearson korelasyon analizi ve COX regresyon modeli uygulandı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya 46 hasta dâhil edildi. Ortalama yaş 60,76±16,57 yıl olup, olguların %63'ü erkekti. En sık eşlik eden komorbiditeler solid organ tümörleri, diyabet ve kronik obstruktif akciğer hastalığı idi. En yaygın hasta kaynaklı risk faktörü sigara kullanımıydı (%65,0). Mikrobiyolojik incelemede olguların %50'sinde etken izole edilmiş olup, en sık saptanan patojen Acinetobacter baumannii idi. Kaplan-Meier analizine göre 12. haftada sağkalım oranı %69,8, ortalama sağkalım süresi 64,6±30,2 gün olarak hesaplandı. Klinik skorlar ve laboratuvar belirteçlerinin 12. hafta sağkalım üzerine etkileri değerlendirildiğinde; 3. gün CURB-65, CURBS-65 ve PSI skorları ile lökosit, nötrofil ve C-reaktif protein (CRP) düzeylerinin sağkalımla istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönde ilişkili olduğu saptandı (p<;0,05). Sonuç: Bu çalışmada, yoğun bakım dışı hastanede gelişen pnömoni olgularında 3. gün yapılan klinik ve laboratuvar değerlendirmelerin 12. haftada sağkalım üzerine tanı anındaki ölçümlere göre daha anlamlı öngörüler sunduğu gösterilmiştir. Özellikle 3. Gün CURBS-65, CURB-65, PSI skorlamaları ile CRP, lökosit ve nötrofil düzeyleri sağkalımla anlamlı ilişkili bulundu. Bu bulgular, HGP takibinde zamana bağlı izlem ve çoklu parametrelerin birlikte değerlendirilmesinin önemini ortaya koymaktadır. Üçüncü gün değerlendirmelerinin klinik karar süreçlerine entegre edilmesi, hasta yönetiminde daha etkili ve bireyselleştirilmiş yaklaşımlar geliştirilmesine katkı sağlayabilir. Sonuç olarak, bu çalışma HGP olgularında zamana bağlı izlem ve çoklu klinik değerlendirmelerin prognoz belirlemede önemli katkı sağladığını göstermekte ve üçüncü gün değerlendirmelerinin klinik uygulamalarda sistematik bir şekilde yer almasının hasta sonuçlarını iyileştirme potansiyeline dikkat çekmektedir. Anahtar kelimeler: Hastanede gelişen pnömoni (HGP), sağ kalım analizi, klinik skorlama sistemleri, laboratuvar parametreleri, üçüncü gün değerlendirmesi