Yoğun bakım ünitesinde spontan subaraknoid kanama ile takip edilen hastalarda mortaliteye etki eden faktörlerin retrospektif analizi

Yoğun Bakım Ünitesinde Spontan Subaraknoid Kanama ile Takip Edilen Hastalarda Mortaliteye Etki Eden Faktörlerin Retrospektif Analizi Giriş: Subaraknoid kanama (SAK) yüksek mortalite ve morbiditeye yol açan tedavi maaliyeti yüksek olan bir hastalıktır. Spontan SAK'lı hastaların yoğun bakım ünitesindeki takip ve tedavi süreci yönetimi ile bilgimiz genel olarak hala eksiktir. Bu sürecinin daha iyi yönetilebilmesi; hastalığa ait morbiditenin ve mortalitenin önlemesi açısından büyük öneme sahiptir. Bu çalışmanın amacı, yoğun bakım ünitesinde (YBÜ) takip edilen spontan SAK hastalarının demografik/klinik özelliklerini ve mortalitesini etkileyen faktörleri belirlemektir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, 01 Ocak 2019 ile 31 Aralık 2023 tarihleri arasında YBÜ'de takip edilen spontan SAK tanılı hastaların dahil edildiği retrospektif bir kohort çalışması olarak tasarlanmıştır. Hastaların verileri hasta izlem dosyaları ve hastane bilgi sistemi veri tabanından elde edilmiştir. Hastaların demografik, spontan SAK'a neden olan tanıları, anevrizmanın yeri ve boyutu, başvuru semptomları, risk faktörleri, spontan SAK'a yönelik uygulanan işlemler YBÜ yatışı sırasındaki hastalık şiddet skorları, gelişen komplikasyonlar, mekanik ventilasyonda ve YBÜ'de kalış süresi kaydedilmiştir. Hastalar YBÜ sürecinin sonlanım durumuna göre sağkalım ve mortalite gelişenler olmak üzere iki gruba ayrılarak değerlendirilmiştir. Mortalite sebepleri ve beyin ölümü gelişme durumu da kaydedilmiştir. Bulgular: Toplamda spontan SAK tanısı bulunan 117 hastanın verileri analiz edilmiştir. Mortalite %41 tespit edildi. Hastaların yaş ortalaması 54,9±15,1 olup büyük çoğunluğunu (%58,1) 50 yaş ve üzeriydi. Hastaların büyük çoğunluğunda (%64,1) ek hastalık olarak hipertansiyon mevcuttu ve YBÜ yatışı sırasında hastaların %57,2'si hipertansifti. Mortalite gelişen hasta grubunda baş ağrısı ile başvuru daha düşük, bilinç kaybı ile başvuru anlamlı şekilde daha yüksekti. Hastaların 65 (%55,6)'inde anevrizma tespit edildi. Mortalite gelişen hasta grubunda GKS skoru düşük, Akut Fizyoloji ve Kronik Sağlık Değerlendirilmesi-II (APACHE II), World Federation of Neurosurgical Societies (WFNS), Hunt ve Hess Skalası (HHS) ve Modifiye Fisher Skalası skorları daha yüksekti. YBÜ takibinde 38 (%32,5) hastada hidrosefali, 36 hastada (%30,8) ''Delayed Cerebral Injury'' (DCI), 30 hastada (%25,6) hipernatremi ve bu hasta grubunda mortalite daha yüksekti. YBÜ takibi sırasında 82 (%70) hastada mekanik ventilasyon ihtiyacı gelişti. Hastaların YBÜ ortalama kalış süresi 17,8±22,3 gün olup mortalite gelişen hasta grubunda daha uzundu. Mortalitenin en sık nedeni enfektif komplikasyonlardı. Lojistik regresyon analizinde başvuru anında bilinç kaybı bulunması, Charlson Komorbidite İndeksi (CCI), GKS<8, HHS >2 olması, menenjit ve sepsis durumunun gelişmesi mortalite ile ilişkili bağımsız risk faktörleri olarak tespit edildi. Sonuç: Çalışmamızda, spontan SAK hastalarında YBÜ mortalitesi %41 tespit edilmiştir. Çalışmamızın sonuçları, başvuru anında hastada bilinç kaybı bulunması, CCI, GKS<8, HHS >2 olmasının, komplikasyon durumunun (Menenjit ve sepsis/septik şok) mortalite ile ilişkili bağımsız risk faktörleri olduğunu göstermiştir. Anahtar Kelimeler: Spontan subaraknoid kanama, yoğun bakım, mortalite