Yoksullukla mücadelede sosyal yardımların rolü: Türkiye için bir değerlendirme

Yoksulluk tüm dünyada mücadele edilmesi ve çözüm üretilmesi gereken, üretilen çözümlerin de gelir adaletini bozmayacak, vatandaşı üretimden uzaklaştırmayacak ve yardımların adilane dağıtımı noktasında da hassasiyetle üzerinde durulması gereken bir konudur. Bu mücadele yapılırken tabi ki öncelikle yoksulluk kavramının tanımlanması ve tanımlanan kavramlar üzerinden de mücadele noktasında politikalar üretilmesi gerekmektedir. Yoksulluk tek bir tanımı olan yalın bir kavramdan ziyade çok boyutlu bir kavramdır. Tanımı yapılacak ülkenin coğrafi, sosyal ve kültürel durumu, gelişmişlik düzeyi, eğitim yapısı gibi birçok etkene göre değişebildiği gibi; yaşanılan dönemin şartlarına göre de farklılık gösterebilmektedir. Bu sebeple de yoksulluk ile mücadele edilebilmesi için öncelikle kavramın mücadele edilecek yerdeki haliyle tanımının yapılması gerekmektedir. Yoksullukla mücadelede literatürde ve uygulamada birçok politika vardır. Ancak bu politikaların hangisinin mücadeleye en çok katkı sağlayacağı noktasında yine yoksulluğunun oluştuğu yerin koşulları belirleyici faktör durumundadır. Nitekim yoksullukla mücadelede doğru yöntem belirlenemez ise yoksulluk daha da derinleşmekte ve çözümünden ziyade daha içinden çıkılamaz bir hal almaktadır. Yoksullukla mücadelede her ne kadar karşılıklı yardımlar ya da iş edindirme, iş kurma, işi devam ettirme destekleri olsa da bunun yanında karşılıksız ayni ve nakdi yardımlar da çokça yapılmaktadır. Burada ortaya başka bir sorun çıkmaktadır. Bunlardan en önemlisi karşılıksız yardım alan kişinin iş gücünden ve üretimden uzaklaşması ve aza tamah ederek geçimini kıt kanaat de olsa sosyal yardımlarla geçirmeye alışmasıdır. Bu tür sonuçların ortaya çıkması ihtimaline karşı sosyal yardımlarda ölçülü, kontrollü ve sistemli bir uygulamaya ihtiyaç vardır. Sosyal yardımların hem sürdürülebilir hem de kısa vadeli çözümler üretmekten ziyade uzun vadede sorunu ortadan kaldıracak şekilde planlanmasının yanında, yoksullukla mücadele politikaları da hem popülizmden uzak hem de kalıcı olmalıdır. Anahtar kelimeler: Yoksulluk, sosyal yardımlar, sosyal politika, kamu yönetimi, yoksullukla mücadele.