Yüksek plastisiteli bir kilde kum miktarının kayma mukavemetine etkileri

Anahtar Kelimeler: Kil, kayma direnci, kohezyon, içsel sürtünme açısı, kesme kutusu deneyi, üç eksenli basınç deneyi Zeminlerin kayma direnci parametreleri, geoteknik mühendisligi ile ilgili projelendirme sırasında, oldukça önemli bir degere sahiptir. Zeminin kayma direnci, yenilmeye meydan vermeden karsı koyabilecegi en büyük kayma gerilmesi olarak tanımlanır. Bir zeminde kayma direncinin belirlenebilmesi için kayma direnci parametreleri olan kayma direnci açısı ve kohezyon degerlerinin arazi ya da laboratuvar deneyleriyle saptanması gereklidir. Bu çalısma, yüksek plastisiteli kilde kum miktarının artmasıyla kayma parametrelerinin degisimini gözlemlemek maksadıyla gerçeklestirilmistir. nce kum, orta kum ve kaba kum olmak üzere üç çesit kum kullanılmıstır. Deney için yüksek plastisiteli kil, ince kum, orta kum ve kaba kum temin edilmis, kil içerisine %10, %25, %50 ve %75 oranlarında kum katılarak hazırlanan mumunelerin, standart kompaksiyon deneyi ile optimum su muhtevaları bulunmustur. Bulunan optimum su muhtevalarında, standart kompaksiyon deneyi ile numuneler sıkıstırılmıs, üç eksenli basınç deneyi ve kesme kutusu deneylerinde kullanılmak üzere deney numuneleri temin edilmis ve deneyler gerçekletirilmistir. Bütün deneyler sonuçlandıktan sonra çıkan degerler incelendiginde; yüksek plastisiteli kilde % 25 ince kum miktarına kadar, üç eksenli basınç deneyi ve kesme kutusu deneylerinde kohezyon degerinin hızla arttıgı görülmüstür. Kum miktarının artmasına devam edildiginde ise kohezyon degerinin artık hızlı bir sekilde düstügü gözlemlenmistir. Bu sonuç orta kum ve kaba kum katılarak hazırlanmıs deney numunelerinde de yapılmıs ve benzer sonuç bulunmustur. Kayma parametrelerinden digeri olan içsel sürtünme acısı ise; üç eksenli deney sonuçlarına bakarak herhangi bir kanıya varmak mümkün degildir. Ancak kesme kutusu deneyi sonuçlarına bakıldıgında %25 ince kum içeren CH numunesine kadar içsel sürtünme açısı degeri düsmekte, kum miktarının artmaya devam edilmesiyle içsel sürtünme açısında artma belirmistir.