Yulaf ıslah örneklerinin fitik asit ve mineral içeriklerinin belirlenmesi

Bu çalışma insan beslenmesine uygun olarak geliştirilmek istenen alternatif-yazlık ve kışlık yulaf (Avena sativa L.) çeşitlerinin bazı besleyici özelliklerinin belirlenmesi amacıyla 2014-2015 ve 2015-2016 üretim sezonlarında yürütülmüştür. Araştırmada materyal olarak Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsünün (ETAE) yazlık yulaf ıslah çalışmaları sonucu geliştirilen 44 hat ile 5 standart (Sarı, Fetih, Checota, Haskara, Kahraman) çeşit ve Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsünün (TTAE) kışlık yulaf ıslah çalışmaları sonucu geliştirilen 60 hat ile 4 standart (Kırklar, Kahraman, Sebat, Yeniçeri) çeşit yer almıştır. Araştırmada ETAE tarafından Karacabey ve Menemen lokasyonlarında yetiştirilen 196 adet hat/çeşit (yazlık 49x2 lokasyonx2 yıl) ile TTAE tarafından Kırklareli ve Edirne lokasyonlarında yetiştirilen 256 adet hat/çeşit (kışlık 64x2 lokasyonx2 yıl) olmak üzere toplam 452 yulaf örneğinin mineral madde (Ca, Na, K, Mg, Zn, Fe, Mn) ve fitik asit içerikleri gibi bazı minör besin bileşenleri belirlenmiştir. Çalışmadan elde edilen veriler SPSS istatistik programı kullanılarak varyans analizine tabi tutulmuş, ortalamalar arasındaki farklar Tukey ve t testleri ile incelenmiştir. Aynı zamanda yulaf genotipleri R paket programı ile Temel Bileşenler ii Analizi'ne (TBA) tabi tutulmuş ve mineraller arası ilişkiler detaylı bir şekilde araştırılmıştır. Yazlık yulaf örneklerinin (n=196) fitik asit miktarı (km'de) %0,97-1,94; kışlık yulaf örneklerinin fitik asit miktarı ise (n=256) %0,91-1,94 arasında değişim göstermiştir. Mineral madde miktarı ise yazlık örnekler (n=196) için (km'de) 31,7-61,0 mg/100g Ca, 3,6-45,0 mg/100g Na, 310,9-755,5 mg/100g K, 113,8-215,1 mg/100g Mg, 1,8- 12,2 mg/100g Zn, 0,9-5,1 mg/100g Mn, 2,2-8,1 mg/100g Fe; kışlık örnekler (n=256) için (km'de) 28,4-71,0 mg/100g Ca, 1,3-22,1 mg/100g Na, 282,9-615,6 mg/100g K, 128,1-223,7 mg/100g Mg, 0,3-10,7 mg/100g Zn, 2,0-5,9 mg/100g Mn, 2,2-12,3 mg/100g Fe arasında değişim göstermiştir. İnsan beslenmesi açısından toplam mineral madde miktarına göre Karacabey lokasyonunda 6, 12, 19, 25, 33 nolu hatlar ile Sarı ve Fetih çeşitleri; Menemen lokasyonunda 3, 26, 31, 33, 38, 39 nolu hatlar ile Kahraman çeşidi; Kırklareli lokasyonunda 15, 43, 44, 56, 59, 61, 62 nolu hatlar ile Sebat çeşidi; Edirne lokasyonunda ise 18, 26, 29, 31, 52, 53 ve 54 nolu hatlar; fitik asit miktarına göre ise Karacabey lokasyonunda 7, 8, 9, 27, 29 ve 45 nolu; Menemen lokasyonunda 6, 24, 25, 27, 28, 45 nolu hatlar ile Haskara çeşidi; Kırklareli lokasyonunda 5, 12, 25, 30, 34, 38 nolu hatlar ile Edirne lokasyonunda 30, 32, 45, 48, 53 ve 63 nolu hatlar öne çıkmıştır.