Yunus Emre Divanı'nda edatlar

Geleneksel yaklaşımda edatlar, anlamı olmayan görevli biçim birimler olarak tanımlanır. Türkçede doğrudan edat türeten ek yoktur. Bundan dolayı dil ya başka dillerden alıntılama yoluna yahut kalıplaşma yoluna gitmiştir. Genel olarak Türkçedeki edatlar isim, fiil veya zarf türünden sözcüklerin kalıplaşıp yeni bir gramer işlevi kazanmasıyla oluştuğu için tamamen anlamsız biçim birimler değildirler. Özellikle çekim edatlarının hem zarf olarak hem de edat olarak kullanılabilmesi edatların kısmen anlam taşıdığını gösterir. Aslında Türkçede, Batı dillerindeki gibi bir edat türü yoktur. Batı dillerinde edatlar ön ek şeklinde tanımlanır. Ancak Türkçede diğer dillerin edatlarına karşılık hâl ekleri ile sözlüksel biçim birim olan edatlar bulunduğu için Türkçedeki edatların varlığı ve kullanımı Batı dillerinden farklıdır. İstem kavramı fiil üzerinden ortaya çıksa da cümledeki her sözcük öbeği bir seçim sonucu oluşur. Edatlar mantıksal açıdan istemli sözcükler oldukları için cümle içinde kendi öbeklerini kurarlarken bir seçimlik söz konusudur. Başka bir ifadeyle edatların da isim ve fiiller gibi cümle içinde anlamsal, sözlüksel ve dil bilgisel istemleri vardır. Türkçedeki edatların oluşumunda, özellikle bağlaçlarda dil bilgiselleşme önemli bir yer tutar. Çünkü Türkçedeki bağlaçların çoğu dil bilgiselleşme sonucu oluşmuştur. Çekim edatları hem edat hem de zarf olarak kullanılabildiği için dil bilgiselleşme sürecindeki biçim birimlerdir. Dil bilgiselleşme yoluyla oluşan edatların çoğu Türkiye Türkçesinde varlığını sürdürmektedir. Eski Anadolu Türkçesi dönemi metin üretimi açısından önemli bir yere sahiptir. Yunus Emre de dönemine ve gelecek yüzyıllarlara damga vurmuş, dilinin sadeliğinden ve özellikle eserlerini Türkçe üretmiş olmasından dolayı birçok araştırmacının çalışmasına malzeme olmuştur. Bu çalışmada Yunus Emre Divanı'ndaki edatlar, istem ve dil bilgiselleşme açısından incelenmiş ve Türkiye Türkçesindeki kullanımları ile karşılaştırılmıştır.