Yüzen odunsu malzemelerin sebep olduğu taşkınların önlenmesinde geçirgen mahmuzların etkilerinin incelenmesi

Taşkın, bir akarsu yatağına kapasitesinin üzerinde su gelmesi ve akarsu debisinin farklı nedenlerle artması sonucunda yataktan taşan suyun çevre bölgelerde oluşturduğu su baskınları olarak tanımlanır. Taşkınlar genellikle havzanın jeomorfolojik özellikleri ile arazi kullanımı ve akarsu yataklarına yapılan müdahalelerin karmaşık etkileşimi gibi faktörlerden kaynaklanır. Bu faktörler, yoğun ve uzun süreli yağışlar, toprağın su doygunluğuna yol açan hızlı kar erimesi, artan yüzey akış hızı ve yüzen cisimler gibi hidrometeorolojik tetikleyicilerle daha da artar. Taşkınlar sırasında sürüklenen odunlar nehir köprülerinde veya bentlerde tıkanmalara neden olabilir ve aşırı oyulmaya veya yakındaki alanların su basmasına neden olabilecek seviye yükselmelerine neden olabilir. Dere yatağı boyunca ağlar, ızgaralar, ayaklar ve açık kontrol barajları gibi yaygın tutma yapıları ile yüzen cisimlerin ve setimentin tuzaklanmasına yönelik önlemler alınmaktadır. Birçok araştırmacı bu yapıların tıkanması neticesinde oluşabilecek hususları araştırmaktadır. Bu tezde incelenen Geçirgen Mahmuz (GM) yapıları literatüre ilk kez sunulmuştur. Tez kapsamında GM'lerin, akarsularda akışa engel olabilen ve köprü ayağı gibi kesitlerde biriken odunsu malzemeleri yakalama özelliklerinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla yürütülen deneylerde GM'lerin akım derinliklerinin değişimine ve taban oyulmalarına olan etkileri de incelenmiştir. GM'lerin farklı sayı, açı ve uzunluğa sahip deney dizileri, farklı kanal eğimi, debi ve odunsu malzeme akış senaryoları için deneysel olarak test edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, GM'lerin odunsu malzemeleri tuzaklama, köprüde akım derinliğini ve oyulmayı azaltma bakımından verimli sonuçlar sağladığını göstermiştir.