Zebra balıklarında abamektin üreme toksisitesi: Histolojik yönden incelenmesi

Günümüzde çevre sorunlarının artmasında kimyasal atık ve pestisitlerin günlük hayatımıza fazlasıyla entegre olması büyük bir etkendir. Özellikle pestisitler, tarımsal arazilerde ürün eldesinde alınan verimin arttırılması amacıyla kullanılmaktadır. Her ne kadar üründe kaliteyi arttırmak amacıyla kullanılsa da; pestisitlerin kullanımı arttıkça çeşitli yollarla toprak ve suya karışımı da artmaktadır. Böceklerin kontrolü ve verdiği zararın azaltılması için kullanılan insektisitler de bu alanda kullanımı artan pestisitlerdir. Avermektin ailesinden en sık kullanılan bileşenlerden olan Abamektin de bir insektisit ve antihelmintik ajan olarak tarım alanlarında kullanılmaktadır. Bu bileşik, uygulama bölgelerinden farklı yollarla sucul ortama girip kirletici rolü ile canlılar üzerinde olumsuz etkiler gösterebilmektedir. Abamektin maruziyeti sonrasında zehirlenme, koma, hipotansiyon ve solunum yetmezliğine sebep olduğunu gösteren çalışmalar mevcuttur. Ayrıca sucul ortama karışması sonucunda akuatik organizmalarda da toksik etki gösterdiği bilinmektedir. Abamektinin üreme toksisitesine sebep olduğunu gösteren çalışmalar da mevcuttur. Günümüze model organizma olarak tercih edilen zebra balıklarında kimyasalların oluşturduğu toksisite çalışmalarına dayanarak, insanlar üzerindeki olası etkileri de değerlendirilmektedir. Bu çalışmada, değişen dozları kullanılan Abamektin'in (0,75 µg L-1, 1,5 µg L-1 ve 3 µg L-1) zebra balıklarına uygulanması sonucunda ovaryum ve testis dokuları disekte edilerek histolojik işlemlerden geçirilmiştir. Hematoksilen & Eozin boyaması sonrasında ışık mikroskobu altında incelemeler yapılmış ve histopatolojik etkiler tespit edilmiştir. Abametktin uygulaması sonrasında zebra balığı testis dokularında seminifer tübüller arası bölgede bağ doku artışı (intertisyel fibrosis), seminifer tübüllerde vakualizasyon, seminifer tübül bütünlüğünde bozulma, sperm yoğunluğunda artış, spermatogenik hücre kümelerinde azalış, Sertoli hücrelerinde hipertrofi, piknotik hücre yapıları, apoptotik hücre oluşumu, intertisyel alanda hemoraji ve testis dokusunda ileri seviyede atrofi tespit edilmiştir. Ovaryum dokularında ise; zona radiata ile ooplazma ve zona radiata ile foliküler epitel arasında açılma, zona radiatada distorsiyon, morfolojik bozulmalar ve kalınlaşma, atretik oosit oluşumunda artış, intertisyel alanda fibrosis, ooplazmada vakualizasyon ve dejenere olmuş folikül oluşumu, olgun ve vitellojenik oosit sayısında azalış ve hücrelerde nükleer alanda bozulmaların meydana geldiği görülmüştür. Ayrıca tüm bu görülen bulguların doz artışı ile paralel olarak artış gösterdiği belirlenmiştir.