Zehirlenme nedeniyle çocuk hastanesine başvuran çocukların ebeveynlerinde çocuk ihmali ve istismarı farkındalığı

Amaç: Zehirlenme, dünya çapında çocukluk çağı hastalık ve ölümlerinin önde gelen nedenlerinden biridir. Çalışmamızda çocukluk çağında gözlenen zehirlenmelerden özellikle koroziv madde ile gerçekleşen zehirlenmelerde, ebeveynlerin ihmal ve istismar farkındalığının ortaya konulması, risk faktörlerinin tanımlanması amaçlanmıştır. Gereç-Yöntem: Tanımlayıcı nitelikteki bu araştırma 01.02.2020-01.08.2021 tarihleri arasında Adıyaman Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Acil Servisi'ne kazara zehirlenme şikayetiyle başvuran ve yatış yapılan çocukların ebeveynleri ile yürütülmüştür. Araştırma hasta grubunda 102 katılımcı, kontrol grubunda 102 katılımcı olmak üzere toplam 204 ebeveyn çalışmaya dâhil edilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak anket yöntemi kullanılmış ve ilk bölümde sosyodemografik özellikler, ikinci bölümde ise "Ebeveynlerin Çocuk İhmali ve İstismarı Farkındalık Ölçeği-(EÇİFÖ)" ile veriler elde edilmiştir. EÇİFÖ ölçeği 45 soru ve 5 alt boyuttan oluşmaktadır. Ölçeğin alt boyutları; genel bilgiler, fiziksel istismar, duygusal istismar, cinsel istismar ve ihmal'den oluşmaktadır. Verilerinin analizleri SPSS 26.0 programında yapılmıştır. Bulgular: Tüm başvurular içerisinde zehirlenme nedenli başvuruların oranı %0,28'dir. Başvuruların %50'sine ilaç zehirlenmesinin, %35,3'üne koroziv madde zehirlenmesinin neden olduğu görülmüştür. Hasta ve kontrol gruplarında EÇİFÖ ölçeğinin alt boyutları karşılaştırıldığında birbirlerine benzer oldukları tespit edildi (p>0,05). Hasta grubunda anne yaşı ile duygusal istismar, ihmal ve genel farkındalık alt boyutları arasında pozitif ve istatistiksel açıdan anlamlı bir korelasyon olduğu tespit edildi (sırasıyla; p=0,037 ve r=0,207, p=0,019 ve r= 0,231, p=0,007 ve r=0,266). Hasta grubunda anne eğitim durumu ile EÇİFÖ ölçeğinin duygusal istismar ve genel farkındalık alt boyutları arasında pozitif ve istatistiksel açıdan anlamlı bir korelasyon saptandı (sırasıyla; p<0.001 ve r=0,366, p=0,008 ve r=0,260). Hastaların baba eğitim durumları ile de EÇİFÖ ölçeğinin duygusal istismar, ihmal ve genel farkındalık alt boyutları arasında pozitif ve istatistiksel açıdan anlamlı bir korelasyon mevcuttu (sırasıyla; p=0,001 ve r= 0,332, p=0,017 ve r=0,237, p=0,005 ve r=0,278). Ailenin gelir düzeyi ile EÇİFÖ ölçeğinin duygusal istismar ve genel farkındalık alt boyutları arasında negatif ve istatistiksel açıdan anlamlı bir korelasyon tespit edildi (sırasıyla; p=0,009 ve r=-0,257, p=0,011 ve r=-0,250). Sonuç: Çalışmamız dolayısıyla çocuklarda zehirlenme olgularında ailelerin ihmal ve istismar ile ilgili farkındalıklarının düşük seviyede olduğu saptanmış olup bu konuda eğitimlerin verilmesinin bilinçlendirmenin arttırılmasının çocuk zehirlenmelerini azaltacağı kanısındayız. Bu konuda çok merkezli, daha çok sayıda çalışmaya ihtiyaç olduğu açıktır. Anahtar kelimeler; çocuk, ebeveyn, farkındalık, ihmal, istismar, zehirlenme