Zekeriyazâde Yahyâ Efeni'nin Osmanlı vakıf hHukukuna katkıları

Çalışmada Osmanlı'nın 17. yy'da yaşamış ve döneminin kilometre taşı olarak ‎değerlendirilebilecek güzide ismi Şeyhülislam Zekeriyazâde Yahyâ Efendi'nin vakıf hukuku ‎özelindeki fetvaları mukayeseli olarak incelenmiştir. Zekeriyazâde Yahyâ Efendi (ö. 1644)'yi ‎özellikle tercih etmemizin nedenleri arasında kendisinin fetvalarına en çok müracaat edilen iki ‎şeyhülislamdan biri olması ve fetva mecmuası üzerine en fazla derleme yapılan ‎şeyhülislamlardan olması etkili olmuştur. Kendisi üç padişahın bulunduğu dönemde toplam 18 ‎yıl meşihat makamında bulunmuştur.‎ Çalışmada vakıf hukukunun önemli meselelerinden olan "Vakfın Lüzumu ve Sıhhati", "Zürrî ‎Vakıflar" ve "Vakıf Mülklerin Kiralanma Usulleri" üç ayrı bölüm olarak ele alınmıştır. ‎Zekeriyazâde Yahyâ Efendi'nin görüşleri kendinden önceki (İbn Kemal, Çivizâde Muhyiddin ‎Mehmet Efendi, Ebussuûd Efendi, Sunullah Efendi, Hoca Sâdeddin Efendi, Hocazâde Esad ve ‎Mehmed Efendiler) ve sonraki (Minkârîzâde Yahyâ Efendi, Çatalcalı Ali Efendi, Feyzullah ‎Efendi, Yenişehirli Abdullah Efendi) şeyhülislamların görüşleri çerçevesinde mukayeseli olarak ‎ortaya konmuştur. ‎ Zekeriyazâde'nin daha çok vakıf mülklerin kiralanma usulleri ile ilgili "İcâreteyn" özelinde ‎vakıf hukukunu temelden şekillendirici ve uzun yıllar tatbik edilen hükümlerin inşasında kilit ‎bir rol aldığı tespit edilmiştir. Pek çok meselede kendisinden önce fetva bulunmadığı, kendisinin ‎verdiği fetvalar ile Osmanlı vakıf hukukuna yön verdiği ve özel bir konuma sahip olduğu tespit ‎edilmiştir. Diğer bölümlerde de önemli fevaları bulunmakla birlikte Yahyâ Efendi'nin Osmanlı ‎vakıf hukukuna olan asıl etki alanının İcareteyn başlığında görüldüğünü söyleyebiliriz‎.