Zeytin karasuyu kekinin (pirina) biyo gübre olarak kullanabilirliğinin araştırılması

Türkiye zeytin üretiminde dünyanın önde gelen ülkelerinden birisidir. Üretilen zeytinlerin de büyük bir kısmının zeytinyağı üretiminde kullanıldığını söyleyebiliriz. Zeytinyağı üretimi sırasında da ortaya yüksek miktarlarda zeytin karasuyu keki ve pirina açığa çıkmaktadır. Oluşan karasu, zeytinin işlemelere tabi tutulmasıyla zeytin özsuyundan, zeytin yıkama sularından, proses sırasında kullanılan sulardan ve pirinadan sızan suların karışımımdan meydana gelmektedir. Zeytin karasuyunun bileşiminde toksik bileşikler mevcut olduğundan dolayı çevrede görmezlikten gelinemeyecek kadar büyük bir kirliliğe neden olmaktadır. Zeytin karasuyu bileşiminde yüksek miktarlarda fenol, lipit ve organik madde bulunmaktadır. Oluşan zeytin karasuyunun genellikle lagünlerde buharlaştırma yöntemi ile bertarafının sağlanmasına çalışılmaktadır. Zeytin karasuyunun hiçbir işleme tabi tutulmadan çevreye deşarjı olursa ya da uygun koşullar sağlanmadan lagünlerde bekletilirse zeytin karasuyu yer altı ve yer üstü su kirliliğine, toprak kirliliğine ve çevrede kötü kokuların oluşmasına neden olur. Zeytinin yaprak kısmında ve zeytin karasuyunda yaklaşık olarak otuzdan fazla fenolik bileşen yani; fenolik alkoller, fenolik asitler, lignanlar, flavonoidler ve sekoiridoitler bulunmaktadır. Zeytin karasuyu bileşimine baktığımızda, fenolik bileşiklerin zeytin karasuyunda bulunan en önemli toksisite kaynağı olarak karşımıza çıktığını görmekteyiz. Karasuda bulunan bu fenolik bileşikler zeytin karasuyunda mikrobiyal degrasyonunu da sınırlandırmaktadır. Yani kısaca diyebiliriz ki zeytin karasuyundaki bulunan fenolik bileşikler karasuda ki arıtılması en zor olan yan üründür. Yapılan bu çalışmada, en düşük toplam fenolik bileşik miktarı 578.48 mg/kg ile etil asetat ektraksiyonunda, en yüksek toplam fenolik bileşik miktarı ise 950.10 mg/kg ile etil alkol+metil alkol ektraksiyonunda tespit edilmiştir. Ham ve biyo gübreye ait kalite parametreleri incelendiğinde; en yüksek amonyum azotu konsantrasyonu 0.83 mg/L ile metanol ekstraksiyonunda bulunmuştur. Çalışmada, ham ve çözücü ektraksiyonu sonucunda elde edilen biyo gübrede nitrit azotu konsantrasyonuna rastlanmamıştır. En düşük nitrat azotu konsantrasyonu 6.35 mg/L ile ham pirinada, en yüksek nitrat azotu konsantrasyonu ise 14.12 mg/L ile etil asetat ektraksiyonunda tespit edilmiştir. Yüksek fosfat fosforu konsantrasyonu ise 11.97 mg/L ile etil asetat ektraksiyonu sonucu elde edilen biyo gübrede belirlenmiştir. Ayrıca, biyo gübrenin karakterizasyonu FT-IR analizi ile belirlenmiştir.